Η γλώσσα των νέων

η ιστορική και η κοινωνική γλωσσολογία εκλαμβάνουν τα φαινόμενα γλωσσικής αλλαγής και ποικιλίας, όπως τα κοινωνικά ιδιώματα και τα ξένα δάνεια, ως απολύτως φυσικά, συχνά ως ένδειξη αναζωογόνησης μιας γλώσσας, και την αρνητική αξιολόγηση ορισμένων γλωσσικών ποικιλιών ως συνηθισμένη προκατάληψη. Και πόσοι γνωρίζουν πιο συγκεκριμένα το ερευνητικό έργο για τα νεανικά ιδιώματα της ελληνικής, που συντελείται κυρίως στα Πανεπιστήμια της Πάτρας και της Χαϊδελβέργης; Συμπεριλαμβάνει ένα πλούσιο αρχείο λέξεων και εκφράσεων και μαρτυρά συνεπώς την ικανότητα αναδημιουργίας και εμπλουτισμού της γλώσσας που διαθέτουν οι νέοι, όπως όλοι άλλωστε οι ομιλητές. Συνήθως μάλιστα οι νεανικοί νεολογισμοί χρησιμοποιούν παραδοσιακά ελληνικές ρίζες (π.χ. "φατσοκόφτης", αυτός που ελέγχει την είσοδο σε κέντρα διασκέδασης) και τα ξένα δάνεια ενσωματώνονται (π.χ. "κουλάρω").

Η θέση μας για τα νεανικά ιδιώματα (όπως και για άλλα γλωσσικά φαινόμενα) έχει συνέπειες για τη διδασκαλία της γλώσσας στην εκπαίδευση. Oσοι εκλαμβάνουν το δανεισμό της αγγλικής ρίζας "κουλ" στο παραπάνω ρήμα ως πρόβλημα, προτείνουν τη θεραπεία μιας ένεσης αρχαιότερων μορφών της γλώσσας. Μια τέτοια τακτική δεν αποτελεί απλώς καταφυγή σε πρακτικές που ελάχιστα μπορεί να επηρεάσουν τη σύγχρονη χρήση της γλώσσας, καταναλώνουν πολύτιμο χρόνο του αναλυτικού προγράμματος και εξυπηρετούν συντηρητικές ιδεολογικές σκοπιμότητες. Αποτελεί πάνω απ' όλα σοβαρή παραπλάνηση ως προς το ποια είναι τα κρίσιμα ζητήματα. Το πρόβλημα με τη χρήση της ελληνικής από νέους και άλλες κοινωνικές ομάδες δεν εντοπίζεται στις αποκλίνουσες από τη νόρμα εκφράσεις -απόδειξη άλλωστε του πλούτου της γλώσσας και της ζωντάνιας των ομιλητών της. Εντοπίζεται στο ότι δεν μπορούν να τη χειριστούν σε γραπτές και προφορικές της μορφές που δεν συνηθίζονται στην καθημερινή ζωή, αλλά είναι αναγκαίες για πρόσβαση στη γνώση και την εξουσία.

Την ευθύνη έχει φυσικά το εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο ενθαρρύνει την παθητική ανάγνωση και αναπαραγωγή κειμένων, όπως φαίνεται μεταξύ άλλων στην αφθονία των ασκήσεων αντιγραφής στο δημοτικό, στη λέξη προς λέξη απομνημόνευση της εξεταστικής ύλης στο πανεπιστήμιο και στην απουσία ακόμη και απλών δραστηριοτήτων κριτικής ανάγνωσης, όπως η συζήτηση κειμένων, η περίληψή τους, ακόμη και η υπογράμμιση των κυριότερων σημείων τους. Διδάσκει επίσης λίγα μόνο είδη λόγου, παραλείποντας ακόμη και συνηθισμένες σε άλλα εκπαιδευτικά συστήματα δραστηριότητες, όπως η ανάγνωση αυτοτελών λογοτεχνικών βιβλίων και η γραφή εργασιών. Ενώ περισσεύουν οι καταγγελίες περί λεξιπενίας, σπανίως ακούγονται φωνές ενάντια στο απαρχαιωμένο αυτό σύστημα, που εξακολουθεί κυρίως μέσω του γλωσσικού μαθήματος να παράγει πολίτες χωρίς ευρύ φάσμα δεξιοτήτων χρήσης του λόγου, στην ουσία χωρίς δυνατότητες κριτικής σκέψης και κοινωνικής παρέμβασης.


*η Δήμητρα Κατή είναι ψυχογλωσσολόγος στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Θ. Ανθογαλίδου

Η γλωσσική διδασκαλία στο σχολείο

Η γλώσσα των νέων (έρευνα του Παν. Αθήνας

Λεξικογραμματικές πτυχές της γλώσσας των νέων

Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες

Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες

Ανδρες - Γυναίκες: Οι διαφορές που μας ενώνουν Κική Τριανταφύλλη, Διονυσία Μαρίνου, Γεωργία Γεωργακαράκου

http://www.tanea.gr/taxydromos/article/?aid=4623850



ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΑΡΘΡΟ
Ανδρες - Γυναίκες: Οι διαφορές που μας ενώνουν
Κική Τριανταφύλλη, Διονυσία Μαρίνου, Γεωργία Γεωργακαράκου
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τετάρτη 23 Μαρτίου 2011


Αρης, για τους άνδρες, Αφροδίτη, για τις γυναίκες. Ροζ για τα κοριτσάκια, μπλε για τα αγοράκια. Στερεότυπα δηλαδή που υποδηλώνουν ότι τα δύο φύλα έχουν ελάχιστα κοινά μεταξύ τους, λένε μάλιστα ότι το κάθε φύλο μιλάει τη δική του «γλώσσα». Πόση αλήθεια κρύβει άραγε αυτό; Η σύγχρονη έρευνα αποκαλύπτει πάντως ότι το – επικοινωνιακό – χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών δεν είναι τόσο βαθύ όσο νομιζουμε. Ας ξεφύγουμε λοιπόν από τα κλισέ, ας παραδεχτούμε τις – μικρές ή μεγάλες – διαφορές μας για να απολαύσουμε εν τέλει τη συμπληρωματικότητά μας.

Γιατί άραγε οι (περισσότερες) γυναίκες σταματάνε στον δρόμο και ρωτάνε για την κατεύθυνση, ενώ αντίθετα οι (περισσότεροι) άνδρες απεχθάνονται να το κάνουν; Το ερώτημα δεν είναι τυχαίο αφού αποκρυσταλλώνει τις βασικές πτυχές ενός φαινομένου που ευθύνεται για πολλές από τις απογοητεύσεις που βιώνουν άνδρες και γυναίκες όταν συνομιλούν μεταξύ τους.

Για μια γυναίκα το να ρωτήσει έναν ξένο σημαίνει ότι θα κάνει μια φευγαλέα σχέση μαζί του που θα την οδηγήσει εκεί που θέλει να πάει χωρίς απώλειες. «Τι έχουμε να χάσουμε;», λέει. Με την οπτική του άνδρα, όμως, κάτι τέτοιο θα ήταν υποτιμητικό. Προτιμάει να χάσει 5, 10, άντε 20 λεπτά και να βρει μόνος του τον δρόμο, παρά να ρωτήσει κάποιον άλλο. «Ασε που μπορεί να μας στείλει αλλού γι’ αλλού», ισχυρίζεται.

Είναι θέμα κατεύθυνσης. Για τους άνδρες σημασία έχει το «πάνω - κάτω» (ποιος έχει το πάνω χέρι), ενώ για τις γυναίκες το «μεταξύ μας» σύμφωνα με την Ντέμπορα Τάνεν, καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Georgetown, η οποία έχει αφιερώσει περισσότερα από τριάντα χρόνια ερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν γλωσσικά τα δύο φύλα.

«Oι συζητήσεις των ανδρών τείνουν να επικεντρώνονται στην ιεραρχία και τον ανταγωνισμό, αντίθετα οι κουβέντες των γυναικών περιστρέφονται γύρω από τις σχέσεις τους και κατά πόσο αυτές είναι στενές ή αποστασιοποιημένες», λέει η αμερικανίδα καθηγήτρια.

«Εγώ μπορώ να πετάξω την μπάλα μέχρι εκεί πάνω», λέει το ένα αγοράκι στον φίλο του, για να πάρει από εκείνον την απάντηση «η δικιά μου θα πάει στο φεγγάρι». «Η μαμά μου φοράει φακούς επαφής» λέει μια πιτσιρίκα για να εισπράξει ένα γεμάτο θαυμασμό «και μένα το ίδιο η θεία μου» από την άλλη. Αυτό το κοινό που μοιράζονται, της είναι τόσο ευχάριστο όσο η πιο ψηλή μπαλιά για το αγοράκι που «καπελώνοντας» φραστικά τους φίλους του νιώθει πιο δυνατό.

Σε άλλες ηλικίες, όταν μια γυναίκα αναφέρεται σε προσωπικά της προβλήματα, η φίλη θα της απαντήσει «ξέρω πώς αισθάνεσαι» ή «το ίδιο συμβαίνει και σε μένα». Είναι μια τελετουργική απάντηση που ενισχύει τη σχέση τους. Σε μια ανάλογη συζήτηση ανάμεσα σε άνδρες ο δεύτερος θα έλεγε στον πρώτο «πού να δεις τι συμβαίνει σε μένα», αφήνοντας να εννοηθεί το χειρότερο και άρα κάτι που ενισχύει τη θέση του – ακόμη και – στη μιζέρια.

Υπάρχουν όμως και παρεξηγήσεις αφού, αν η συζήτηση γινόταν ανάμεσα σε μια γυναίκα και έναν άνδρα, εκείνος θα θεωρούσε ότι του ζητάει τη βοήθειά του για να λύσει τα προβλήματά της, πράγμα που θα έκανε μεν αλλά τότε εκείνη θα τον κατηγορούσε με θυμό ότι της λέει τι να κάνει...

Oλες οι συζητήσεις όμως είτε από την ανδρική είτε από τη γυναικεία σκοπιά και άρα όλες οι σχέσεις, αντανακλούν έναν συνδυασμό ιεραρχίας και σύνδεσης. «Oλοι φιλοδοξούμε να είμαστε δυνατοί και να έχουμε σχέσεις με άλλους ανθρώπους. Τα φαινομενικά διαφορετικά στυλ συζήτησης ανδρών και γυναικών είναι απλά διαφορετικοί τρόποι για την επίτευξη των ίδιων στόχων», ισχυρίζεται η Ντέμπορα Τάνεν.

Η οικογένεια μάλιστα είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο είναι ολοφάνερη αλλά και πολύ έντονη η επικέντρωση των μελών της – αρσενικών και θηλυκών – στην ιεραρχία και τον ανταγωνισμό από τη μια αλλά και την επιθυμία για σύνδεση από την άλλη. Υπάρχουν άραγε άνδρες ή γυναίκες που δεν το έχουν βιώσει; –Κ.Τρ.

Νίκου Τσιφόρου - Τα παιδιά της πιάτσας

 πηγή


Ο Νίκος Τσιφόρος με «Τα παιδιά της πιάτσας» μας σύστησε έναν κόσμο που, σπρωγμένος στο περιθώριο, δρούσε παράλληλα με τους νομοταγείς πολίτες και συνήθως σε βάρος τους. Η αυθεντικότητα των ηρώων του, αλλά και η γλώσσα κυρίως, που χρησιμοποιούσαν στις μεταξύ τους, παράνομες κατά το πλείστον, συναλλαγές τους, η μάγκικη διάλεκτος δηλαδή, κέρδισαν τη συμπάθεια και το ενδιαφέρον των αναγνωστών. Ο Νίκος Τσιφόρος σημειώνει, μεταξύ άλλων, στον πρόλογο του βιβλίου του: "Όλοι οι άνθρωποι μιλούν μια γλώσσα ανάλογα με τον κόσμο μέσα στον οποίον κινούνται. Η δική μας γλώσσα της πιάτσας, του υποκόσμου, ακολούθησε αυτό τον γενικό κανόνα. Να δημιουργεί τις λέξεις της από τις ανάγκες της ή από τα χαρακτηριστικά γεγονότα και πράγματα. Ο υπόκοσμος, μια και κινείται έξω από τον νόμο, έχει νόμους δικούς του και έθιμα δικά του. Απαιτεί κι αυτός έναν σεβασμό δικαιωμάτων για τη συνύπαρξή και ακριβώς η κατάκτηση αυτών των δικαιωμάτων, των νόμων του δηλαδή, δημιουργεί τις εσωτερικές του προστριβές που καταλήγουν να στείλουν στη φυλακή τα μέλη του. Η γλώσσα του όμως υπάρχει. Και λυπάμαι αν η σειρά των επεισοδίων που περιγράφει τις αληθινές "ιστορίες" του --τις έζησα μαζί του- δεν γράφτηκε στο στυλ "ο υπόκοσμος ησπάσθη μεθ' αβρότητας τα άκρα των δακτύλων της βαρώνης", αλλά τη δική του αληθινή γλώσσα. Είναι απαραίτητο, ακόμα κι αν ξινίσουν λίγο οι συντηρητικοί. Που επιτέλους δεν θα χάσουν τίποτα, αν την ακούσουν κι αυτή την παράξενη και υπαρκτή ελληνική γλώσσα..."

Μοντέλα ανάλυσης και κατανόησης των διαφορών των φύλων στη χρήση της γλώσσας

πηγή

Το φύλο στη λογοτεχνία

4^Ο Γενικό Λύκειο Χαλκίδας                                       Σχολ. έτος 2011-12

Νεοελληνική Λογοτεχνία  Α’ Λυκείου

Τμήμα Α3

3^ο δίωρο: 12 του Οκτώβρη 2011

Θέμα: Το φύλο στη λογοτεχνία

Υποθέμα: «Ιστορίες αγάπης» [ο τίτλος του υποθέματος είναι προσωρινός]

Κείμενο : Κωσταντίνος Θεοτόκης Η τιμή και το χρήμα

Ανάγνωση των αποσπασμάτων

Ι. [Στην ταβέρνα του Τραγούδη]

• Ποια είναι η κυρίαρχη αφηγηματική τεχνική του αποσπάσματος;

• Εντοπίστε λέξεις και φράσεις του κερκυραϊκόυ ιδιώματος

• Ποιες αντιλήψεις για τη γυναίκα, την αγάπη και την οικογένεια εκφράζουν μέσα από το διάλογό τους οι τρεις άντρες της παρέας (Αντρέας, Σπύρος, Αντώνης);

• Ισχύουν και σήμερα; Αν ναι, σε ποιο βαθμό και σε ποιες κοινωνικές συνθήκες (κοινωνικά περιβάλλοντα);

ΙΙ. [Δουλευτάδες κι οι δυο, ποιον έχουμε ανάγκη;]

• Πρόσωπα του αποσπάσματος

• Τόπος

• Το απόσπασμα χαρακτηρίζεται από μια κυμαινόμενη δραματική ένταση. Να την παρακολουθήσετε

Α) στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν, από την αρχή ως το τέλος, οι τρεις πρωταγωνιστές

Β) στο ρόλο που παίζει ο διάλογος

Παπαδιαμάντης στη δημοτική, ναι ή όχι;

Λαμπρινή Κουζέλη

Εντονη συζήτηση προκάλεσε στο συνέδριο Παπαδιαμάντη η ανακοίνωση του Σταύρου Ζουμπουλάκη

ΤΟ ΒΗΜΑ:  12 Οκτωβρίου 2011

Αν θεωρούμε ότι τα κείμενα του Παπαδιαμάντη είναι σημαντικά, αν θεωρούμε ότι έχουμε ακόμη ανάγκη τα ζητήματα που θέτει, αν θεωρούμε ότι το έργο του έχει αποδέκτες, τότε οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την ανάγκη μετάφρασής του -υπό προϋποθέσεις- στη σύγχρονη ελληνική για χάρη των νέων αναγνωστών. Αυτά υποστήριξε -σε ελεύθερη απόδοση- ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, φιλόλογος και διευθυντής της «Νέας Εστίας», στη διάρκεια του Γ΄Διεθνούς Συνεδρίου για τον Παπαδιαμάντη, προκαλώντας, όπως ήταν αναμενόμενο, ζωηρές αντιδράσεις από το ακροατήριο.

«Πληρώνουμε σήμερα το βαρύ τίμημα του γλωσσικού διχασμού», είπε

Η αντίληψη της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας

   

Τρίτη 11 - Οκτώβριος 2011 Τελευταία ενημέρωση: 13:23 

enet.gr (εδώ)

19 Μαρ 10 - 11:46

Τα στερεότυπα για το φύλο αναφέρονται στις στάσεις και τις αντιλήψεις σχετικά με την αρρενωπότητα και τη θηλυκότητα. Η διαμόρφωση των πεποιθήσεων αυτών ενέχει έντονα πολιτισμικά στοιχεία και εξελίσσεται διαχρονικά.

 Η ταυτότητα του βιολογικού, ψυχολογικού και κοινωνικού ρόλου εμφανίζεται στην ηλικία των δύο ετών, μετασχηματίζεται κατά τη λύση του Οιδιπόδειου Συμπλέγματος και παγιώνεται κατά την εφηβεία. Οι διαφορές στα φύλα, παρά το δυναμισμό του κινήματος για τη γυναικεία χειραφέτηση, τις διακηρύξεις για την ισότητα και τις κοινωνικές αναπροσαρμογές του ρόλου της οικογένειας, έχουν μείζονα σημασία, τόσο στη διαμόρφωση του εγώ, όσο και στις αιτιακές αποδόσεις των κοινωνικών χαρακτηριστικών.
Διάφορες έρευνες έχουν επισημάνει ότι τα κορίτσια – είτε εκ φύσεως είτε ως επίκτητη ιδιότητα- ωριμάζουν νωρίτερα σε σύγκριση με τα αγόρια, έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης, είναι υγιέστερα, υπερτερούν στην ανάπτυξη του γλωσσικού κώδικα, αντιλαμβάνονται επιτυχέστερα τα συναισθήματα. Τα αγόρια συνήθως επιτυγχάνουν μεγαλύτερη αυτονομία, εμπλέκονται σε πιο έντονες μορφές παιχνιδιού, είναι περισσότερο διεκδικητικά και πιο δημιουργικά.
Ήδη από το 1962 ο McKinnon παρατήρησε ότι άνδρες και γυναίκες, που θεωρούνταν δημιουργικοί διέθεταν στοιχεία προσωπικότητας, που τυπικά αποδίδονταν στο αντίθετο φύλο, γεγονός που επιβεβαιώθηκε από τον Torrance το 1963. Σε έρευνα του Helson (1967) επιτυχημένες γυναίκες μαθηματικοί (επαγγελματική ιδιότητα στην οποία κατά κύριο λόγο διαπρέπουν άνδρες) βαθμολογήθηκαν όσον αφορούσε γνωρίσματα της προσωπικότητάς τους. Τα χαρακτηριστικά, που τους αποδόθηκαν και εξηγούσαν την έφεσή τους στα Μαθηματικά, αναφέρονται κυρίως σε άντρες: φιλοδοξία, αυθορμητισμός, αυθεντικότητα, επιμονή, ψυχικό σθένος, διεκδικητικότητα, αυτονομία, τάση για επίτευξη, αυτοεκτίμηση.
Είναι γεγονός ότι πέρα από τα βιολογικά αναπτυξιακά στάδια, τα οποία ακολουθούν μια προδιαγεγραμμένη πορεία, οι ενήλικες αντιμετωπίζουν με διαφορετικό τρόπο τα αγόρια και τα κορίτσια σε όλα τα στάδια της εξέλιξης: Επιτρέπουν στα αρσενικά βρέφη να απομακρύνονται περισσότερο, ακόμα και εκτός οπτικού τους πεδίου, τους παρέχουν αμοιβές καθώς εξερευνούν το χώρο και τα αντικείμενα, προσεγγίζουν με μεγαλύτερη τρυφερότητα τα κορίτσια και τους φέρονται σα να ήταν εύθραυστα, δίνουν περισσότερες λεκτικές οδηγίες στα θηλυκά παιδιά, ενθαρρύνουν τον ανταγωνισμό στις παρέες των αγοριών, καθορίζουν το ντύσιμο και τη φροντίδα του σώματος, επιτρέποντας περισσότερα ναρκισσιστικά στοιχεία στα κορίτσια.
Αν και η ρήση ‘ Η ανατομία είναι μοίρα’ αμφισβητήθηκε από το φεμινιστικό κίνημα, εντούτοις εκπρόσωποί του, όπως η Chodorow, θεώρησαν ότι ουσιαστικά τα κορίτσια αντιγράφουν και αναπαράγουν το ρόλο της μητέρας, που στις περισσότερες κοινωνίες έχει συναρτηθεί με τη στοργή, τη μέριμνα, την καρτερία και τη δυνατότητα σύναψης άρρηκτων συναισθηματικών δεσμών. Αντίθετα, η εσωτερίκευση της πατρικής φιγούρας οδηγεί σε ιδιότητες, όπως η ανεξαρτησία και ο δυναμισμός.
Μεγάλη επίδραση στις περί φύλου θεωρίες άσκησε η άποψη του Kohlberg (1927-1987), ο οποίος εισήγαγε την έννοια της σταθερότητας στην αντίληψη της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας. Ο μελετητής αυτός διαπίστωσε ότι τα παιδιά, αν και κατανοούν το φύλο τους και διακρίνουν το φύλο των άλλων από την ηλικία των τριών ετών, δεν αποδίδουν σε αυτό συγκεκριμένες συμπεριφορές και σταθερά χαρακτηριστικά παρά μόνο από την ηλικία των επτά ετών, οπότε εσωτερικεύουν τη μονιμότητα του φύλου, ταυτιζόμενα με το γονέα του ίδιου φύλου. Κατά την ηλικία αυτή υιοθετούν την κουλτούρα και τις αξίες του φύλου, προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους σε αυτές και αντλούν αυτοεκτίμηση, εφόσον η αυτοεικόνα τους συνάδει με την αρρενωπότητα ή τη θηλυκότητα μέσω και της κοινωνικής σύγκρισης.
Ο ίδιος έκανε λόγο για τις διαταραχές στην ταυτότητα φύλου, γνωστές και ως σύγχυση φύλου, που εμφανίζονται σε μία περίπτωση ανά 20.000 ανδρών και 50.000 γυναικών, και καταλήγουν στον τρανσεξουαλισμό. Έρευνες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η πρόωρη κοινωνικοποίηση του παιδιού, η κατά λάθος ταύτιση με το γονέα του αντιθέτου φύλου και ορμονικοί παράγοντες μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για την αμφίρροπη αυτή αντίληψη του φύλου.
Σε γενικές γραμμές οι διεθνείς έρευνες συγκλίνουν στο ότι τα ανδρικά στερεότυπα εγκαθιδρύουν την εικόνα ενός ατόμου προσανατολισμένου προς το έργο, λογικού και ικανού στην επίλυση προβλημάτων και σε ένα γυναικείο πρότυπο πιο επικοινωνιακού, με ενδιαφέρον για το κοινωνικοσυναισθηματικό κλίμα και περισσότερο παθητικού.
Οι Ragins & Sundstorm (1989), διαπίστωσαν ότι τα χαρακτηριστικά του φύλου επηρεάζουν την επιλογή του προσωπικού, δεδομένου ότι σε πολλές κοινωνίες τα ανδρικά γνωρίσματα έχουν ταυτιστεί με την αποτελεσματικότητα, την ηγεσία, τη διοίκηση, τη δύναμη και τον οραματισμό για το μέλλον. Αντίθετα, ο κόσμος των επιχειρήσεων μέχρι πρότινος απαξίωνε γυναικείες ιδιότητες, όπως συνεργατικότητα, υποστήριξη, ενόραση και διαίσθηση (Deal & Stevenson, 1988, Dubno, 1985, Haslett et al., 1992, Hellman et al., 1989, Shein, 1973, 1975). Αξίζει να αναφερθεί πάντως ότι έρευνα των Kunkel & Burleson (1999) δεν κατέγραψε στατιστικώς σημαντικές διαφοροποιήσεις στις επικοινωνιακές δεξιότητες ανδρών-γυναικών ούτε αποκλίσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, όσον αφορά την αντίληψη των συναισθημάτων.
Σε έρευνα των Βίκη και Παπάνη σε 2500 μαθητές ελληνικών σχολείων (2006) οι διαφοροποιήσεις στην επαγγελματική απόφαση και στους επαγγελματικούς τύπους των μαθητών επηρεάζονταν άμεσα από τον παράγοντα φύλο. Τα αγόρια υπερτερούσαν στη διαμόρφωση του «ρεαλιστικού-πρακτικού» τύπου και στον «ερευνητικό-διανοητικό», ενώ τα κορίτσια έχουν σημαντικά υψηλότερες βαθμολογίες στον «καλλιτεχνικό» και «κοινωνικό» επαγγελματικό τύπο. Μικρότερες διαφοροποιήσεις υπέρ των κοριτσιών παρουσιάστηκαν στον «επιχειρηματικό» και «συμβατικό» τύπο. Τέλος σχεδόν ίσους μέσους όρους εμφάνισαν αγόρια και κορίτσια στον «συμβατικό» τύπο. Αυτό που παραμένει αμετάβλητο είναι η επίδραση του φύλου στη διαμόρφωση επαγγελματικών τύπων, που επιτείνει το διαχωρισμό των επαγγελμάτων σε «ανδρικά και γυναικεία», παρά την κοινωνική αναβάθμιση του γυναικείου ρόλου κατά τα τελευταία χρόνια. Τα αγόρια εξακολουθούν να τείνουν προς το «ρεαλιστικό-πρακτικό» επαγγελματικό τύπο, ειδικά σε χωριά και πόλεις μέχρι 50.000 κατοίκους, όπου το αίτημα για άμεση επαγγελματική αποκατάσταση σε αγροτικές και κτηνοτροφικές ασχολίες ή σε απλά επιτηδεύματα είναι πιεστικότερο. Ταυτόχρονα, οι μαθητές παρουσιάζουν υψηλότερες βαθμολογίες στον «ερευνητικό-διανοητικό» επαγγελματικό τύπο, γεγονός που μπορεί να εξηγεί τα συντριπτικά μεγαλύτερα ποσοστά των ανδρών σε διευθυντικές θέσεις και επαγγέλματα κύρους. Η γυναικεία χειραφέτηση αντικατοπτρίζεται στην εξίσωση των δύο φύλων, όσον αφορά τις βαθμολογίες στο «συμβατικό» επαγγελματικό τύπο. Οι μαθήτριες διαιωνίζοντας τα στερεότυπα του γυναικείου ρόλου ρέπουν προς τον «καλλιτεχνικό» και «κοινωνικό» επαγγελματικό τύπο.  Αλλά και οι Creed και Patton (2003), διατείνονται ότι τα κορίτσια ωριμάζουν γρηγορότερα όσον αφορά τις επαγγελματικές τους κλίσεις. Ο Wilgosh (2002), πιστεύει ότι τα στερεότυπα του φύλου επηρεάζουν ευκολότερα γονείς με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο και διαμορφώνουν τις προσδοκίες για τις κόρες τους. Οι Miller et al. (2002), απέδειξαν ότι κορίτσια από οικογένειες χαμηλού μορφωτικού επιπέδου σπανίως ασχολούνται με θετικές επιστήμες, σαφώς επηρεασμένα από τις στάσεις των γονέων.
Πολλές έρευνες επικεντρώθηκαν στις γνωστικές διαφορές ανδρών και γυναικών. Δεδομένου ότι τα δύο φύλα μοιράζονται ίδιο γενετικό υλικό στο μεγαλύτερο μέρος του (με κύρια διαφοροποίηση τα χρωμοσώματα που καθορίζουν το φύλο) οι διαπιστωμένες αποκλίσεις δεν μπορούν να ερμηνευθούν με απόλυτα βιολογικούς όρους. Ενδεχομένως, περισσότερο επηρεάζουν οι διαφορές στα επίπεδα ορμονών στον εγκέφαλο. Πραγματικά, ο χειρισμός των ορμονών του φύλου (τεστοστερόνη-οιστρογόνα) οδηγεί σε διαφοροποιήσεις στην επιθετικότητα (McEwen, Davis, Parsons & Pfaff, 1979), στον τρόπο επίλυσης προβλημάτων (McLusky & McEwen, 1980), στην αναπαράσταση χωρικών σχέσεων (Resnick, Berenbaum,Gottesman & Bouchard, 1986), στη χρήση του προφορικού και του γραπτού λόγου και στη νοητική περιστροφή αντικειμένων.
Όμως η Nash (1979) ότι οι γνωστικές αυτές διαφορές ήταν εμφανείς μόνο όταν τα άτομα, στα οποία καταμετρούνταν αυτές οι ικανότητες, είχαν πλήρως ταυτιστεί  με το στερεοτυπικό ρόλο του φύλου τους. Αυτή η κοινωνιολογική προσέγγιση ερμηνείας των διαφυλικών διαφορών πρεσβεύει ότι τα άτομα ταυτίζονται με τα χαρακτηριστικά της ομάδας, στην οποία ανήκουν, τα θεωρούν περισσότερο επιθυμητά και συντονίζουν τη συμπεριφορά τους, άρα και τις προτιμώμενες δεξιότητες, προς αυτά. Επομένως, η χαμηλότερη απόδοση των γυναικών σε δραστηριότητες, που απαιτούν αναγνώριση σχημάτων και αντίληψη του χώρου, αλλά και σε καταστάσεις που χρήζουν διεκδικητικότητας και ηγεσίας, μπορούν να ερμηνευθούν ως προσπάθεια να διατηρήσουν τα χαρακτηριστικά και τις προσδοκίες για το φύλο τους. Αναλογικά το ίδιο συμβαίνει και στους άνδρες, στους οποίους η απόκλιση προς γυναικεία γνωρίσματα ισοδυναμεί με ελλιπή αρρενωπότητα και κατ’ επέκταση ομοφυλοφιλία. Ο κοινωνικός έλεγχος, όσον αφορά τα χαρακτηριστικά του φύλου, ακόμα και σήμερα, είναι εντονότερος στους άντρες απ’ ότι στις γυναίκες.
Ερευνητές όπως οι (Brosman, 1988, Serbin & Connor, 1979, Tracy, 1987), κατέδειξαν ότι οι διαφορές των δύο φύλων στις γνωστικές ικανότητες μπορούν να αποδοθούν στη φύση και τις απαιτήσεις των παιχνιδιών, που ενθαρρύνονται να παίζουν αγόρια και κορίτσια.: Τα παιχνίδια με αυτοκινητάκια, όπλα, Lego, κλπ. ενδυναμώνουν τα αγόρια στην αντίληψη του χώρου, στις κατασκευές, στην επίλυση πρακτικών προβλημάτων, ενώ τα παιχνίδια με κούκλες ενισχύουν το λόγο, την αφήγηση ιστοριών, τη φροντίδα και την έκφραση συναισθήματος.
Παλαιότερες έρευνες στην Ελλάδα διαπίστωναν ότι η αντίληψη του φύλου είναι πολύ ισχυρή και ότι η απόκλιση από τα στερεότυπα οδηγούσε σε κοινωνικό στιγματισμό. Η χειραφέτηση της γυναίκας καθυστέρησε σε σύγκριση με τις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες και κατοχυρώθηκε περισσότερο νομοθετικά, παρά ως αντανάκλαση κοινωνικής προόδου, όσον αφορά τις σχέσεις των δύο φύλων. Η οικογένεια, που συνεπικουρούμενη από το σχολείο, αποτελεί τον κυριότερο κοινωνικοποιητικό θεσμό, δέχεται ισχυρά πλήγματα, με τη συχνότητα των διαζυγίων να αυξάνεται κατακόρυφα, η μονογονεικότητα  επεκτείνεται και σε μη αστικές περιοχές ως αποδεκτή μορφή οικογένειας και η συμβίωση αναγνωρίζεται θεσμικά. Παράλληλα, γίνεται λόγος για γάμους ομοφυλοφίλων με όσα αδιευκρίνιστα ακόμα ζητήματα θα προξενήσουν στην ψυχοσύνθεση παιδιών, που θα υιοθετηθούν από αυτούς. Παρόλα αυτά, οι έρευνες για τις αξίες της νεολαίας (Παπάνης, 2007) καταγράφουν τη στροφή των νέων προς παραδοσιακές αντιλήψεις, επειδή αυτές εξασφαλίζουν τη σταθερότητα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο κοινωνικό γίγνεσθαι. Η επαναστατικότητα και η αμφισβήτηση των νέων της δεκαετίας του ’80 και του ’70 δίνει τη θέση της σε μια πιο χαλαρή αντιμετώπιση, σε μια αναδιατύπωση των κατεστημένων αντιλήψεων και σε μια πιο κριτική, αλλά μετριοπαθέστερη αποδοχή των κοινωνικών εξελίξεων. Οι Έλληνες νέοι, ακόμα κι αν προέρχονται από διαζευγμένους γονείς, οραματίζονται τη σύσταση παραδοσιακής οικογένειας, η οποία αναπαράγει τα στερεότυπα του φύλου, αντλούν συναισθηματική πληρότητα από αυτήν (σε ποσοστό 60%), περισσότερο από ότι από τους φίλους ή τους ερωτικούς συντρόφους.
Η έρευνα
Στην παρούσα έρευνα υποθέτουμε ότι τα στερεότυπα του φύλου στην Ελλάδα, παρά την κοινωνική μεταβολή, την μεταλαμπάδευση των ευρωπαϊκών προτύπων και τη νομοθετική αλλαγή υπέρ των γυναικών, δεν έχουν μεταβληθεί με αποτέλεσμα οι άνδρες να διατηρούν ανέπαφα τα γνωρίσματα της αρρενωπότητας και οι γυναίκες αυτά της θηλυκότητας. Αυτό μάλιστα μπορεί να ισχύει και στο πιο προοδευτικό τμήμα της νεολαίας, τους φοιτητές, η οποίοι συνειδητά απαρνούνται τη σύγχυση του ανδρικού και γυναικείου ρόλου, στρεφόμενοι, όμως σε πιο παραδοσιακές αντιλήψεις για το φύλο.
    Σκοπός της έρευνας είναι να διερευνηθεί κατά πόσο οι κοινωνικές κατασκευές του φύλου και τα παραδοσιακά στερεότυπα για το φύλο, διατηρούνται στις απόψεις των φοιτητών.
    Η θεωρία της Bem (1974) κάνει λόγο για την αντίληψη της αρρενωπότητας και θηλυκότητας ως ψυχολογικές και κοινωνικές κατασκευές. Καταγράφει τα χαρακτηριστικά, που σύμφωνα με το ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο συνθέτουν τους κοινωνικούς προσδιορισμούς του φύλου.
    Η Bem έχει υποστηρίξει ότι η ανδρική και γυναικεία διάσταση θα μπορούσε να προσδιοριστεί βάσει της βαθμολογίας στην κλίμακα αρρενωπότητας –θηλυκότητας
    Παράλληλα, η Bem εισήγαγε δύο άλλες διαστάσεις στους προσδιορισμούς του φύλου:
Τον «ανδρόγυνο» τύπο: υψηλή βαθμολογία και στην κλίμακα της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας.
Τον «αδιαφοροποίητο» τύπο: χαμηλή βαθμολογία στην κλίμακα της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας.
:
Αρρενωπά χαρακτηριστικάΓυναικεία χαρακτηριστικάΒασίζεται στον εαυτό τουΥπερασπίζεται τις πεποιθήσεις τουΑνεξάρτητοςΑθλητικόςΔιεκδικητικόςΔιαθέτει ισχυρή προσωπικότηταΙσχυρόςΔιαθέτει αναλυτική σκέψη Ηγετική προσωπικότηταΡιψοκίνδυνοςΠαίρνει αποφάσεις εύκολαΚυριαρχικόςΑρρενωπόςΠαίρνει θέσει σε ζητήματαΕπιθετικόςΑτομιστήςΑνταγωνιστικόςΦιλόδοξοςΠαραγωγικήΕύθυμηΝτροπαλήΣτοργικήΓοητευτικήΠιστή Διαθέτει θηλυκά στοιχείαΜπορεί να μπαίνει στη θέση του άλλουΚατανοεί τις ανάγκες του άλλουΔιαθέτει κατανόησηΣυμπονετικάΠρόθυμη να απαλύνει τον πόνοΓλυκομίλητηΕυχάριστηΤρυφερήΦιλικήΕύπιστηΑγαπάει τα παιδιάΕυγενική
Τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά για άνδρες και γυναίκες σύμφωνα με την Bem
Ο όρος βιολογικό φύλο χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις βιολογικές κατηγορίες του άνδρα και της γυναίκας, ενώ ο όρος κοινωνικό φύλο χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις κοινωνικές κατηγορίες της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας, δηλαδή τα χαρακτηριστικά και τη συμπεριφορά που αποδίδονται στο καθένα από τα δύο φύλα και προσδιορίζεται από κοινωνικούς παράγοντες.
Τρόπος συλλογής δεδομένων: προσαρμογή του ερωτηματολογίου της Bem στα Ελληνικά. Το ερωτηματολόγιο περιελάμβανε 58 επίθετα, εκ των οποίων τα 19 αναπαρήγαγαν τα παραδοσιακά στερεότυπα της αρρενωπότητας και άλλα 19 τα παραδοσιακά στερεότυπα της θηλυκότητας. Κάθε επίθετο συνοδευόταν από μια 5βάθμια κλίμακα Likert:, όπου: 1= πολύ λίγο, 2= λίγο, 3= αρκετά, 4= πολύ και 5= πάρα πολύ. Οι φοιτητές καλούνταν να βαθμολογήσουν κατά πόσο η ιδιότητα που εξέφραζε το κάθε επίθετο, άρμοζε περισσότερο σε γυναίκα ή σε άνδρα.
    Δείγμα: 350 φοιτητές (ηλικίας 18-25), από σχολές της Ελλάδας και της Κύπρου, οι οποίοι κατάγονταν από αγροτικές, ημιαστικές και αστικές περιοχές.
  ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
    ΑΝΔΡΑΣ: Βασίζεται στον εαυτό του, υπερασπίζεται τις πεποιθήσεις του, ανεξάρτητος, αθλητικός, διεκδικητικός, ισχυρός, αναλυτικός, ριψοκίνδυνος, κυριαρχικός, αρρενωπός, επιθετικός, ατομιστής, ανταγωνιστικός, φιλόδοξος κ.ά
    ΓΥΝΑΙΚΑ: Παραγωγική, εύθυμη, ντροπαλή, στοργική, γοητευτική, πιστή, θηλυκή, διαθέτει κατανόηση, συμπονετική, γλυκομίλητη, τρυφερή, φιλική, εύπιστη, ευγενική, αγαπάει τα παιδιά, ευχάριστη κ.ά Παρατηρούμε ότι οι άνδρες σκοράρουν περισσότερο στην αρρενωπότητα από ότι στη θηλυκότητα ( 3,95 και 3,55 αντίστοιχα), ενώ οι γυναίκες περισσότερο στη θηλυκότητα σε σύγκριση με την αρρενωπότητα. Παρόλα αυτά οι διαφορές στις βαθμολογίες των γυναικών είναι μικρές ( 3,76 για τη θηλυκότητα σε σύγκριση με το 3,75 για την αρρενωπότητα), γεγονός που υποδηλώνει ότι οι γυναίκες σήμερα έχουν περισσότερα ανδρικά στοιχεία, ενώ οι άνδρες διατηρούν τα χαρακτηριστικά, που παραδοσιακά είχαν.   

Έφυγε πλήρης ημερών ο φωτογράφος Κώστας Μπαλάφας

Η μαγική δύναμη των λέξεων

«Η γλώσσα μου είναι ελληνική κι είναι γεμάτη λέξεις»

Η μαγική δύναμη των λέξεων

«Οι λέξεις δεν πεθαίνουν ποτέ», Παρά-μυθοι Τασούλας Καραγεωργίου

Σε μένα οι λέξεις μοιάζουν σαν πουλιά. Για να ’μαι ειλικρινής, σαν τα πουλιά μου φεύγουν απ’ τα χέρια.

Οι σπάνιες λέξεις είναι σπάνια πουλιά, οι άλλες, οι κοινόχρηστες, είναι πουλιά συνηθισμένα. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως κι αυτά δεν θέλουν τη φροντίδα μας. Υπάρχουν λέξεις που κρυώνουνε και ίσως να πεθαίνουν κιόλας απ’ το κρύο.

Όμως ένα καλό που έχουνε οι λέξεις, δεν το έχουνε οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι ζούνε μια φορά. Αντίθετα, εκείνες μπορούνε ν’ αναστηθούν, ίσως γιατί στ’ αλήθεια δεν πεθαίνουν ποτέ. Ξέρετε τι παθαίνουν; Απολιθώνονται και κάθονται καρτερικά και περιμένουν σαν το παιχνίδι με τα αγάλματα. Ποιον περιμένουν; Εγώ νομίζω πως μπορεί να περιμένουνε κι εμένα. Δεν λέω μονάχα εμένα. Νομίζω, όμως, πως έχουν τις ελπίδες τους στηρίξει στα παιδιά. Είναι πουλιά από πηλό που περιμένουνε να τα ζεστάνουμε με την ανάσα μας. Λέω «αμέθυστος» και κάτι αστράφτει, λέω «αμάραντος» και γίνομαι μεγάλη σαν βουνό, λέω «ζαρκάδι» και μπροστά μου ανοίγεται ένας κάμπος.

Πάντως δεν φέρονται στις λέξεις όλοι οι άνθρωποι το ίδιο. Υπάρχουνε πολλοί που φέρονται καθώς ο κυνηγός που έμαθε σκοποβολή βάζοντας στόχο την καρδιά ενός αηδονιού. Άλλοι πάλι στήνουνε δόκανα να πιάσουν τις πιο σπάνιες. Είναι οι συλλέκτες. Αυτοί τις βάζουν σε κλουβιά και τις επιδεικνύουν. Οι πιο άκαρδοι μάλιστα τις ταριχεύουν κιόλας! Τότε τις βλέπεις σε σαλόνια, ακίνητες με ανοιχτά φτερά. Πολλοί τις λέξεις τις θεωρούνε φαίνεται ένα νόστιμο μεζέ. Τις πιο μικρές και τρυφερές τις κάνουν μια χαψιά. Οι πιο σπάταλοι από αυτούς τις φτύνουν κιόλας. Άλλοι πάλι παίζουν μαζί τους επικίνδυνα παιχνίδια, όπως η γάτα μου προχθές που για ένα γούστο σκότωσε ένα τόσο δα παπαγαλάκι κι έπειτα το παράτησε νεκρό στην τσιμεντένια αυλή.

Εγώ, όταν μεγαλώσω, δεν θα ’θελα να μοιάσω με κανέναν από αυτούς. Γι’ αυτό και λέω μέσα μου μια λέξη μαγική: λέω τη λέξη «άψινθος». Και τώρα, θα ρωτήσετε, τι πάει να πει. Και δε μου λέτε, άμα την ξέρατε, θα ήτανε μια λέξη μαγική;

Μπορείτε να διαλέξετε κι εσείς τη μαγική σας λέξη. Γιατί, όπως σας έλεγα και στην αρχή, η γλώσσα μου είναι ελληνική κι είναι γεμάτη λέξεις.

(από τους ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. 16)

Η δύναμη του λόγου

πηγή: enet.gr 

Από τον ΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗ

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα ομιλίας του ισπανού φιλοσόφου Φερνάντο Σαβατέρ στο «Φόρουμ του βιβλίου», που οργανώθηκε τον Νοέμβριο του 2008 στο Κάλιαρι.

Η Εμιλι Ντίκινσον γράφει: «Δεν γνωρίζω τίποτα στον κόσμο που να έχει τόση δύναμη όση η λέξη. Μερικές φορές γράφω μία και την κοιτάζω μέχρις ότου αρχίσει να λάμπει». Συχνά με ρωτούν αν η Εμιλι Ντίκινσον, μια συνεσταλμένη ποιήτρια του 19ου αιώνα, ενός αιώνα οπτιμισμού και ακλόνητης πίστης στην πρόοδο (αν και αυτή δεν ήταν βέβαια μια αγωνίστρια), θα σκεφτόταν το ίδιο στον σημερινό κόσμο, έναν κόσμο φόβου. Φόβου για την τύχη της οικονομίας, για την απειλή στην επιβίωση της ανθρωπότητας, για την τρομοκρατία, τον πόλεμο, την εγκληματικότητα. Σε αυτό το ερώτημα εγώ απαντάω: ναι. Για έναν απλό λόγο: το σύμπαν μας έχει θεμελιωθεί από τον λόγο.

Η μυθολογική μας παράδοση λέει ότι «Εν αρχή ην ο Λόγος». Στην αρχή είναι τα λόγια αυτά που γεννούν τα πράγματα. Το ίδιο ισχύει σε μεγάλο βαθμό στη ζωή μας, στην καθημερινότητά μας. Είμαστε συμβολικά όντα, δηλαδή υποταγμένα σε ένα δεσμό λέξεων.

Ο Αριστοτέλης, όταν υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό ζώο, κάτοχος πολιτικής γνώσης, μια ύπαρξη που ζει σε συντροφιά με τους άλλους, το κάνει βασιζόμενος στο γεγονός ότι εμείς οι άνθρωποι μιλάμε, χρησιμοποιούμε μια γλώσσα -την οποία δεν την έχουμε επινοήσει, αλλά την έχουμε βρει ήδη δεδομένη- και ότι αυτή η γλώσσα δίνει μορφή στη σκέψη μας, στις επιθυμίες μας.

Ακόμα και ο αναχωρητής ή εκείνος που αποσύρεται στη μοναξιά του βουνού, μιλάει με τον εαυτό του και με το Θεό με μια γλώσσα που δεν έχει επινοήσει, αλλά την έχει βρει έτοιμη για χρήση. Αυτή η γλώσσα δεν είναι τίποτε άλλο παρά η κοινωνία που ζει μέσα στον καθένα από μας. Ιδού γιατί αυτό που μας συγκροτεί ως πολιτικά, κοινωνικά και ανθρώπινα όντα και μας καθιστά μέρος του ανθρώπινου γένους είναι η ικανότητά μας να μιλάμε και κυρίως να κατανοούμε το νόημα του γλωσσικού συμβόλου, ενός κόσμου λέξεων.

Οι λέξεις αλλάζουν, όπως αλλάζουν και τα μέσα επικοινωνίας με τα οποία αυτές μεταβιβάζονται από το ένα μέρος στο άλλο, αλλά ο κεντρικός τους ρόλος παραμένει αναλλοίωτος. Χρησιμεύουν για να εκφράζουν τα πάντα: τα συναισθήματα, τα όνειρα και τα σχέδια για το μέλλον, την ορθολογική σκέψη καθώς και τα τρελά πάθη.

Οταν λέω αυτά τα πράγματα, μιλώντας σαν γέρος λόγιος, μου αντιτείνουν ότι σήμερα οι λέξεις υποκαθίστανται συχνά από άλλες, πιο ισχυρές μορφές επικοινωνίας: εικόνες, κινηματογραφικές και τηλεοπτικές ταινίες. Υπάρχει μάλιστα ένα είδος ουτοπικού αφορισμού, που επαναλαμβάνεται συνεχώς, σύμφωνα με τον οποίο μια εικόνα αξίζει περισσότερο από χίλιες λέξεις. Δεν συμφωνώ και δεν είναι αληθινό. Μια εικόνα χωρίς λέξεις δεν αξίζει τίποτα. Αναφέρω ένα παράδειγμα: η φωτογραφία ενός πτώματος σε ένα χωράφι πάνω σε ένα λόφο μπορεί να αντιστοιχεί σε εκείνη του θύματος ενός εγκλήματος, ενός πολέμου, ενός ατυχήματος. Αλλά αυτό το πτώμα μπορεί να είναι και το πτώμα ενός εκτελεσμένου δικτάτορα. Τα συμφραζόμενα θα είναι εκείνα που θα καταστήσουν κατανοητή την εικόνα: τρομερή, αξιοθαύμαστη, θλιβερή.

Προσοχή όμως! Οι λέξεις και οι εικόνες μπορεί να είναι απατηλές. Ενας λόγος παραπάνω για να πούμε ότι μια απομονωμένη εικόνα δεν έχει ποτέ αρκετή δύναμη. Αληθεύει όμως το αντίθετο: οι λέξεις αφαιρούν τη δύναμη των εικόνων.

Αληθεύει επίσης ότι σήμερα οι λέξεις φτάνουν σε μας μέσα από ασυνήθιστα μέσα. Στην αρχή και για πολλούς αιώνες οι λέξεις ήταν αποκλειστικά προφορικές. Στη συνέχεια μετατράπηκαν σε γραπτές λέξεις, με σκοπό να προσδιοριστούν οι νόμοι και οι κανόνες συμπεριφοράς. Μόνον αργότερα θα αρχίσουν να τυπώνονται και να αποδίδονται, ενώ σήμερα φτάνουν σε μας από την οθόνη του υπολογιστή και μέσα από μηνύματα κάθε τύπου. Ωστόσο, επιμένω: η δύναμη των λέξεων συνεχίζει να είναι η ίδια.

Πώς γίνεται αυτό; Επειδή όσο ισχυρή και να είναι η επίδραση των εικόνων, πρόκειται μόνον για μια υπνωτιστική επίδραση. Για να μας κάνει να συλλογιστούμε ή να αναπτύξουμε κριτικό πνεύμα, μια εικόνα δεν είναι αρκετή, ενώ ο λόγος είναι πάντοτε.

Αφού έπλεξα αυτό το εγκώμιο στο λόγο, θα ήθελα να προειδοποιήσω τον αναγνώστη: υπάρχει ένας εθισμός στις λέξεις. Υπάρχουν οι λέξεις που καταλήγουν να χάνουν τη λαμπρή τους όψη και που δεν λάμπουν πλέον, αντίθετα με την εικόνα που έδινε η Εμιλι Ντίκινσον. Μερικές λέξεις, εξαιτίας του ότι επαναλαμβάνονται ή πέφτουν στο κενό, χάνουν το νόημά τους.

Εχω στο νου μου εκφράσεις όπως «δημοκρατία», «ελευθερία» ή ακόμη και εκείνες τις ερωτικές, όπως το «σ' αγαπώ». Τις έχουμε ακούσει πάρα πολλές φορές, έχουμε δει την πραγματικότητα να τις διαψεύδει και επομένως καταλήγουμε να δυσπιστούμε γι' αυτές. Οι λόγοι των πολιτικών, για παράδειγμα, είναι συνήθως γεμάτοι με αυτές τις λέξεις και λένε όλο και λιγότερα ή τίποτα. Ιδού γιατί το να εμφυσήσει νέα ζωή στις λέξεις είναι ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα της λογοτεχνίας.

Οι μεγάλοι συγγραφείς είναι εκείνοι που κατορθώνουν να δώσουν στις λέξεις κοινής χρήσης -όχι σε εκείνες τις παράξενες ή ασυνήθιστες- μια νέα ζωή, μια νέα δύναμη (...).*

Α2: Νεοελληνική Γλώσσα: Τι έχουμε για μάθημα, αύριο Δευτέρα 10 του Οκτώβρη 2010

4^Ο Γενικό Λύκειο Χαλκίδας                                       Σχολ. έτος 2011-12

Νεοελληνική Γλώσσα  Α’ Λυκείου

Τμήμα Α2

δίωρο:   2η - 3η ώρα - Δευτέρα 10 του Οκτώβρη 2011

Ι. Άσκηση (στο σπίτι - στο τετράδιο Νεοελληνικής Γλώσσας)

"Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει"

Να αναπτύξετε το νόημα της φράσης σε ένα κείμενο τουλάχιστον 300 λέξεων.

Είδος κειμένου: άρθρο που θα δημοσιευθεί σε μαθητικό περιοδικό (ή θα αναρτηθεί -"θα ανέβει"- σε μαθητικό -σχολικό ιστολόγιο)

Για να γράψετε το κείμενό σας μπορείτε να αξιοποιήσετε:

1. αυτά που αναφέρει το Σχολικό Εγχειρίδιο στη σελίδα 20

2. τη σχετική συζήτηση που έγινε πάνω στο θέμα αυτό στην τάξη 

3. "η δύναμη ττου λόγου" 



 ΙΙ. Παρακάτω μάθημα

Οι ποικιλίες της γλώσσας

1. Γεωγραφικές γλωσσικές ποικιλίες σσ. 22-28

χρήσιμες διευθύνσεις για τα ιδιώματα και τις διαλέκτους

• παρδαλή λέξη
•  
• www.pontos.gr 
•  
• http://www.cretan-music.gr 
•  
• http://arkadia.ceid.upatras.gr/ 

• http://abnet.agrino.org/htmls/D/D007.html 

• http://abnet.agrino.org/htmls/D/D007.html 

Τα βιβλία πλημμύρισαν το δρόμο!

Γιώργος Πουλιόπουλος

Πάνω από 8000 από αυτά, που θα πάνε για... καλό σκοπό, συγκεντρώθηκαν στο πρώτο Book nights.

ΤΟ ΒΗΜΑ:  07/10/2011, 19:20

To πλήθος που συγκεντρώθηκε στη Στοά του Βιβλίου έφτανε ως την Πανεπιστημίου. 2
 



Οι υπάλληλοι του Χατζηκυριάκου Ιδρύματος στον Πειραιά, την Παρασκευή το πρωί, είχαν λίγο περισσότερη δουλειά. Και αυτό γιατί στην είσοδο του ιδρύματος έφτασαν πέντε κούτες, γεμάτες με παιδικά βιβλία.

«Στην συντριπτική τους πλειοψηφία είναι σε πολύ καλή κατάσταση. Με αυτά θα εμπλουτίσουμε ακόμα περισσότερο την βιβλιοθήκη μας, η οποία εξυπηρετεί τα περίπου 80 παιδιά που μένουν εδώ», λέει η κυρία Νότα Μπούμπαλου από το Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα.

«Ακόμα και αν κάποιοι τίτλοι υπάρχουν ήδη στη βιβλιοθήκη, για μας τα βιβλία είναι πολύ χρήσιμα. Θα μπορούν να διαβάζουν πολλά παιδιά έναν τίτλο, ή θα μπορέσουμε να τα πουλήσουμε σε κάποια μπαζάρ, που διοργανώνουμε προκειμένου να καλύψουμε τις ανάγκες του ιδρύματος» προσθέτει.

Οι πέντε κούτες, που αποτελούν απλά ένα… ορεκτικό για το τι θα ακολουθήσει, δεν ήταν προσφορά κάποιου φιλάνθρωπου βιβλιόφιλου. Αποτελούν «προϊόν» της τρομερής επιτυχίας που σημείωσε του πρώτο Book Nights επί αθηναϊκού εδάφους, το οποίο διοργανώνουν τα καταστήματα στη Στοά του Βιβλίου με σκοπό την συγκέντρωση βιβλίων για διάφορα ιδρύματα και οργανισμούς.

Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2011

Λαμπρινή Κουζέλη, Γρηγόρης Μπέκος

Στον Σουηδό Τούμας Τρανστρέμερ το Νομπέλ Λογοτεχνίας

Θεωρείται ο μεγαλύτερος σύγχρονος ποιητής της Σουηδίας

ΤΟ ΒΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 14:28

                  Ο 80χρονος Τούμας Τρανστρέμερ


Στον σουηδό ποιητή Τούμας Τρανστρέμερ απονέμεται το Βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας 2011, όπως ανακοίνωσε η Σουηδική Ακαδημία το μεσημέρι της Πέμπτης στη Στοκχόλμη.

«Με τις συμπαγείς, διαφανείς εικόνες του μας προσφέρει μια φρέσκια προσέγγιση της πραγματικότητας» ήταν η αιτιολόγηση των μελών της επιτροπής του Βραβείου Νομπέλ διά στόματος του μόνιμου γραμματέα της Σουηδικής Ακαδημίας Πέτερ Ένγκλουντ.

Ο 80χρονος Τούμας Τρανστρέμερ θεωρείται ο μεγαλύτερος σύγχρονος ποιητής της Σουηδίας. Τα υπερβατικά, σουρεαλιστικά ταξίδια του ποιητή στον εσωτερικό κόσμο και η στενή του σχέση με την ιδιαιτερότητα του σουηδικού τοπίου έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 50 γλώσσες. Στα ελληνικά κυκλοφορούν η συγκεντρωτική έκδοση «Τα ποιήματα» (Printa, 2004) και η εξαιρετικά δημοφιλής συλλογή του «Η πένθιμη γόνδολα» (Νεφέλη, 2000), μεταφρασμένες από τον Βασίλη Παπαγεωργίου.

Τα μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας έχουν επικριθεί πολλές φορές τα τελευταία χρόνια για τις φιλοευρωπαϊκές επιλογές τους. Τέτοιου είδους παρατηρήσεις δεν απασχολούν όμως, όπως φάνηκε, τα μέλη της Επιτροπής Νομπέλ, η οποία και εφέτος απένειμε την ύψιστη λογοτεχνική διάκριση σε έναν Ευρωπαίο. Ο Τούμας Τρανστρέμερ γίνεται ο όγδοος Ευρωπαίος που τιμάται με το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο στην υφήλιο τα τελευταία δέκα χρόνια, μετά τη Γερμανίδα Χέρτα Μίλερ (2009), τον γάλλο Ζαν-Μαρί Γκιστάβ Λε Κλεζιό (2008), τους Βρετανούς Ντόρις Λέσινγκ (2007) και Χάρολντ Πίντερ (2005), την Αυστριακή Ελφρίντε Γέλινεκ (2004), τον Ούγγρο Ίμρε Κέρτες (2002) και τον βρετανικής υπηκοότητας Β. Σ. Νάιπολ (2001) με καταγωγή από το Τρινιτάντ.

Ο Τούμας Τρανστρέμερ γεννήθηκε στη Στοκχόλμη το 1931. Η μητέρα του ήταν δασκάλα και ο πατέρας του δημοσιογράφος. Η γονείς του χώρισαν όταν ο ποιητής ήταν πολύ μικρός. Τον ανέθρεψε η μητέρα του, μαζί με τους γονείς της, στο εξοχικό των οποίων, στο αρχιπέλαγος της Στοκχόλμης, ο μικρός Τούμας περνούσε τα όμορφα καλοκαίρια των διακοπών του.

Σπούδασε ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και εργάστηκε ως ψυχολόγος κατ’ αρχάς σε σωφρονιστικό κατάστημα ανηλίκων και στη συνέχεια σε διάφορα ιδρύματα σε πολλά μέρη της χώρας του προσφέροντας υποστήριξη σε άτομα με ειδικές ανάγκες, καταδικασθέντες και τοξικομανείς. Το ενδιαφέρον του για την ποίηση εκδηλώθηκε στα λυκειακά του χρόνια μαζί με ένα εξίσου ισχυρό ενδιαφέρον για τη μουσική και ιδιαίτερα το πιάνο. Η πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «17 ποιήματα» κυκλοφόρησε το 1954, όταν ακόμη σπούδαζε. Στις επόμενες συλλογές που εξέδωσε, από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 έως τη δεκαετία του 1970, εμπνεύστηκε από τα ταξίδια του στα Βαλκάνια, στην Ισπανία και στην Αφρική και απέδωσε την ταραγμένη ιστορία της Βαλτικής σαν ποιητική αναμέτρηση ανάμεσα στην ξηρά και τη θάλασσα.

Το 1990 υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο που του προκάλεσε μερική σωματική παράλυση και απώλεια της ομιλίας του. Δεν σταμάτησε όμως να γράφει. Η συλλογή του «Η πένθιμη γόνδολα» πούλησε, στην πρώτη της έκδοση το 1996, σχεδόν 30.000 αντίτυπα. Τα μισά από τα ποιήματα της συλλογής, όπως και όλα τα ποιήματα της συλλογής «Το μεγάλο αίνιγμα», γράφτηκαν μετά την περιπέτεια της υγείας του. Σε πρόσφατη συγκινητική εμφάνιση του ποιητή στο Λονδίνο, ενώ φίλοι της ποίησής του απάγγελναν στίχους του, ο ίδιος –ερασιτέχνης μουσικός– έπαιζε στο πιάνο μελωδίες μόνο με το αριστερό του χέρι. Διαρκής βοηθός στην επικοινωνία του με τον κόσμο, είναι η επί 53 χρόνια σύντροφός του, η σύζυγός του Μόνικα, με την οποία έχουν δύο κόρες.

Ο Τούμας Τρανστρέμερ έχει περιγράψει τα ποιήματά του σαν «τόπους συνάντησης», όπου το σκοτάδι και το φως, ο εσωτερικός κόσμος και το εξωτερικό περιβάλλον, ενώνονται για να μας προσφέρουν μια στιγμιαία επαφή με τον κόσμο, την Ιστορία ή τους εαυτούς μας.

Η ανακοίνωση της Σουηδικής Ακαδημίας γέμισε ενθουσιασμό τους συμπατριώτες του ποιητή. Τελευταία φορά που η Σουηδία απέσπασε το Νομπέλ Λογοτεχνίας (έχουν τιμηθεί συνολικά έξι Σουηδοί στο παρελθόν) ήταν το 1974 όταν και το μοιράστηκαν οι Έιβιντ Τζόνσον και Χάρι Μάρτινσον. Το 1909 η Σέλμα Λάγκερλεφ, η συγγραφέας του βιβλίου «Το θαυμαστό ταξίδι του Νιλς Χόλγκερσον» έγινε η πρώτη Σουηδή που τιμήθηκε με το βραβείο.

«Το μόνο που θέλω να πω αστράφτει απρόσιτο» γράφει ο Τρανστρέμερ στο πρώτο ποίημα της συλλογής «Η πένθιμη γόνδολα».

Δείγματα της ποιητικής γραφής του Τούμας Τρανστρέμερ

Βράδυ – πρωί

Το κατάρτι του φεγγαριού έχει σαπίσει και το πανί έχει τσαλακωθεί. Ο γλάρος μεθυσμένος πετά μακριά πάνω απ’ το νερό. Το βαρύ τετράγωνο της αποβάθρας είναι καρβουνιασμένο. Οι λόχμες βυθίζονται στο σκοτάδι.

Έξω στις σκάλες. Η αυγή χτυπά και ξαναχτυπά στις γρανιτένιες πύλες της θάλασσας και ο ήλιος αστράφτει κοντά στον κόσμο. Μισοπνιγμένοι θερινοί θεοί ψηλαφούν στη θαλασσινή ομίχλη.
(Από την πρώτη του συλλογή, «17 ποιήματα, 1954)


Πένθιμη γόνδολα αρ. 2

Δυο γερόντια, πεθερός και γαμπρός, ο Λιστ και ο Βάγκνερ, μένουν στο Canale Grande μαζί με την αεικίνητη γυναίκα που είναι παντρεμένη με τον βασιλιά Μίδα, αυτόν που μεταμορφώνει ό,τι αγγίξει σε Βάγκνερ.

Το πράσινο ψύχος της θάλασσας διαπερνά τα δάπεδα του μεγάρου.

Ο Βάγκνερ είναι καταβεβλημένος, η γνώριμη κατατομή που μοιάζει φασουλή είναι κουρασμένη όσο ποτέ άλλοτε,
το πρόσωπό του λευκή σημαία.

Η γόνδολα είναι βαριά φορτωμένη με τις ζωές τους, δυο εισιτήρια μ’ επιστροφή και ένα απλό.

(Από τη συλλογή «Η πένθιμη γόνδολα», 1996)


Προσόψεις

Στην άκρη του δρόμου βλέπω την εξουσία και μου φαίνεται σαν κρεμμύδι με αλληλοεπικαλυπτόμενα πρόσωπα που αποσπώνται το ένα μετά το άλλο…
(Από τη συλλογή «Το μεγάλο αίνιγμα», 2004)

Πολύγλωσσοι για χόμπι και δουλειά

 ΤΟ ΒΗΜΑ: 05/11/2010, 19:54   



Εφεση στις ξένες γλώσσες, είτε για να αποκτήσουν πλεονέκτημα στην απαιτητική αγορά εργασίας του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου είτε από χόμπι, παρουσιάζουν σταθερά οι Ελληνες. Το γεγονός αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ειδικά όταν, σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, το 83% των Ευρωπαίων αναγνωρίζει μεν τη σημασία της γνώσης ξένων γλωσσών, περίπου ένας στους δύο (44%) όμως παραδέχεται ότι δεν μπορεί να κάνει ολοκληρωμένη συζήτηση σε άλλη γλώσσα, πέραν της μητρικής. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν και ορισμένοι Ευρωπαίοι οι οποίοι ανεξάρτητα από τις κλασικές ή όχι σπουδές τους επιδιώκουν να μάθουν Ελληνικά.

Η τάση αυτή των Ελλήνων τούς οδηγεί και στην εκμάθηση πιο... σπάνιων γλωσσών. Η ιστορικός κυρία Κατερίνα Χάλκου αγαπά το θέατρο. Πριν από δύο χρόνια άρχισε μαθήματα ρωσικής γλώσσας. «Αισθανόμουν ότι διαβάζοντας και βλέποντας ρωσικό θέατρο σε μετάφραση κάτι έχανα» είπε στο «Βήμα». «Θα ήθελα να μπορώ να διαβάσω ένα κείμενο ή να παρακολουθήσω μια παράσταση στα ρωσικά. Με γοητεύει ο ρυθμός και ο ιδιαίτερος ήχος της γλώσσας». Αρχισε εντατικά μαθήματα, έξι ώρες την εβδομάδα

Πολλαπλογλωσσία Μάθε, παιδί μου, γλώσσες

Λαμπρινή Κουζέλη


Η τάση που επικρατεί σήμερα στην Ευρώπη- και την οποία, προς το παρόν, υποτιμά η Ελλάδα- είναι η... πολλαπλογλωσσία

ΤΟ ΒΗΜΑ: 12/11/2010, 06:45

Η εποχή που τα αγγλικά συν ακόμη μία γλώσσα θεωρούνταν υπεραρκετά εφόδια έχει περάσει ανεπιστρεπτί

emailεκτύπωση

Η κατάκτηση μιας ή δύο ξένων γλωσσών σε επίπεδο φυσικού ομιλητή, κάτι που αποτελούσε ως τώρα στόχο της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης, δεν είναι αρκετή στο σύγχρονο πολυπολιτισμικό περιβάλλον της κινητικότητας και των έντονων αλλαγών, υποστηρίζουν οι ειδικοί. Ο νέος όρος λοιπόν που επιστρατεύθηκε για να περιγράψει την τάση που επικρατεί σήμερα στην Ευρώπη σε ό,τι αφορά τη γνώση ξένων γλωσσών είναι «πολλαπλογλωσσία».

«Η ανάπτυξη δεξιοτήτων σε πολλές διαφορετικές γλώσσες και η χρήση τους στην επικοινωνία αποτελεί πλέον τη βάση για τον διαπολιτισμικό διάλογο, την κοινωνική συνοχή, την ενίσχυση της δημοκρατίας και την οικονομική πρόοδο» είπε ο Βάλντεμαρ Μαρτινιούκ, εκτελεστικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού Κέντρου Σύγχρονων Γλωσσών (ΕΚΣΓ) του Συμβουλίου της Ευρώπης, σε ανοιχτή συζήτηση με θέμα «Οι νέοι και οι ξένες γλώσσες: Εκπαιδευτικές προκλήσεις και επαγγελματικές προοπτικές», που διοργανώθηκε χθες στο Ινστιτούτο Γκαίτε στην Αθήνα, από το ελληνικό παράρτημα της Ενωσης Μορφωτικών Ινστιτούτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕUΝΙC).

Με αυτούς τους στόχους ευθυγραμμίζεται η ενιαία εθνική γλωσσική εκπαιδευτική πολιτική και σχεδιάζεται η αναβάθμιση της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης στα σχολεία της χώρας. Από τις πρώτες εμπειρίες από τα 800 δημοτικά με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα προκύπτει πάντως ότι στα νέα προγράμματα γλωσσομάθειας δυσκολότερα προσαρμόζονται οι γονείς, σύμφωνα με την κυρία Βασιλική Δενδρινού, επιστημονική υπεύθυνη νέων προγραμμάτων για την ξενόγλωσση εκπαίδευση του υπουργείου Παιδείας.

Οι έλληνες γονείς θεωρούν ότι γνωρίζουν τι πρέπει να διδαχθεί το παιδί τους σε κάθε γλώσσα, πώς να τη διδαχθεί και πότε θα έχει «τελειώσει» με μια γλώσσα, αποκτώντας πτυχίο, και αντιστέκονται στη γλωσσική εκπαίδευση μέσω βιωματικών δραστηριοτήτων ή άλλων μέσων και χωρίς συγκεκριμένο εγχειρίδιο, επειδή αισθάνονται ανασφάλεια, ενώ υποτιμούν τη δημόσια εκπαίδευση σε σχέση με την ιδιωτική.

Στον νέο κόσμο των πολλαπλών γλωσσών που δημιουργείται, αισιόδοξες πάντως είναι οι δηλώσεις του κ. Μαρτινιούκ για το μέλλον των «μικρών» γλωσσών, όπως η ελληνική: «Είναι εκείνες που εκτιμώνται πλέον περισσότερο στον ακαδημαϊκό και στον επαγγελματικό χώρο όπου η αγγλική δεν αποτελεί προσόν γιατί θεωρείται δεδομένη» είπε, ενώ τόνισε τη σημασία κάθε γλώσσας ως εργαλείου σκέψης και έκφρασης συναισθημάτων, παράγοντα που λαμβάνεται υπόψη στις πολιτικές προώθησης και υποστήριξης της γλωσσομάθειας στην Ευρώπη ανεξάρτητα από το οικονομικό ενδιαφέρον και τον αριθμό των ομιλητών κάθε γλώσσας.

Κείμενα για τα κινητά και τα SMS

Η αναζήτηση μέσω google μάς απέφερε τα εξής


1ο κείμενο (ο Έλληνας και το κινητό του)


2ο κείμενο (ο ρόλος των μηνυμάτων στη διαφήμιση)

3ο κείμενο (o ρόλος των sms στη διαφήμιση)

Κείμενα για τη γλώσσα

Η γλώσσα της εξουσίας + η εξουσία της γλώσσας


Δημήτρης Αγγελίδης, εφ. Ελευθεροτυπία, 20/9/2009

Κατηγορούμε συχνά τους πολιτικούς ότι χρησιμοποιούν γλώσσα «ξύλινη», μια έννοια μάλλον ασαφή, που σημαίνει συνήθως γλώσσα άκαμπτη, δυσνόητη και απομακρυσμένη από την πραγματικότητα.

Αν και σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό η κατηγορία αυτή ενδέχεται να ευσταθεί, ο πολιτικός λόγος, και μάλιστα σε προεκλογικές περιόδους, χρησιμοποιεί άλλους, πιο ενδια- φέροντες μηχανισμούς για να πετύχει το στόχο του. Με τη βοήθεια της Μάρως Κακριδή - Φερράρι, επίκουρης καθηγήτριας Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναζητήσαμε μερικούς από τους μηχανισμούς του πολιτικού λόγου σε προεκλογικές ομιλίες του Κ. Καραμανλή και του Γ. Παπανδρέου, λίγες ημέρες μετά την προκήρυξη των εκλογών.

Δεν είναι, βέβαια, μόνον ο πολιτικός λόγος που οργανώνεται με συγκεκριμένο τρόπο, προκειμένου να πετύχει έναν συγκεκριμένο σκοπό. Ολοι οι ομιλητές, κάθε φορά, κάνουν συγκεκριμένες επιλογές λεξιλογίου και γραμματικής. Αυτές οι επιλογές υποβάλλουν μια συγκεκριμένη οπτική της πραγματικότητας και αποκλείουν άλλες, οι οποίες θα προέκυπταν αν οι επιλογές των ομιλητών ήταν διαφορετικές. Αλλο είναι να πεις: «Απωθήθηκαν ταραχοποιά στοιχεία» και άλλο «Η αστυνομία χτύπησε διαδηλωτές». Οι δύο φράσεις νοηματοδοτούν τελείως διαφορετικά το ίδιο περιστατικό.

«Όταν επαναλαμβάνονται συγκεκριμένες επιλογές λεξιλογίου και γραμματικής, τότε όχι απλώς υποβάλλουν, αλλά ουσιαστικά επιβάλλουν εμμέσως την οπτική τού ομιλητή» λέει η Μάρω Κακριδή - Φερράρι. «Αυτή είναι η περίπτωση του πολιτικού λόγου, ενός κειμενικού είδους που αποκτά την οργάνωση και τις συμβάσεις του από την κοινωνική πρακτική της πολιτικής δραστηριότητας στις διάφορες εκφάνσεις της (συνέντευξη, κοινοβουλευτική ομιλία, προεκλογική ομιλία κ.ά.) και από τα υποκείμενα που εμπλέκονται σ' αυτήν: τους πολιτικούς και το ακροατήριό τους, ως πιθανούς ψηφοφόρους».

Στην προσπάθειά του να κερδίσει την ψήφο μας, ο πολιτικός δεν χρησιμοποιεί μόνο το λόγο. Ο λόγος συμβάλλει σε άλλες σημειωτικές πρακτικές, από το ντύσιμο ώς τις χειρονομίες που χρησιμοποιεί ο πολιτικός, στο πλαίσιο πάντα της δεδομένης πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Ο κόμπος της γραβάτας που έλυσε ο Κ. Καραμανλής στο τέλος της ομιλίας του προς τα μέλη της ΟΝΝΕΔ, στο Αιγάλεω, είναι ένα παράδειγμα.

Αλλο παράδειγμα είναι

Φεστιβάλ ελληνικού ντοκιμαντερ στη Χαλκιδα

http://be-4um.blogspot.com/2011/10/blog-post.html

Το βιβλίο στην εποχή της κρίσης

Γιάννης Ν. Μπασκόζος


Η αγορά έχει πέσει δραματικά και οι εκδοτικοί οίκοι προβληματίζονται για το μέλλον τους

ΤΟ ΒΗΜΑ 18/09/2011, 05:45

Ολο και λιγότεροι αγοραστές μπαίνουν στα βιβλιοπωλεία.

Η κρίση και η ψυχολογία της κρίσης έχουν επηρεάσει το κύκλωμα της αγοράς. Πολλοί παρατήρησαν ότι το καλοκαίρι στις παραλίες οι αναγνώστες διάβαζαν βιβλία από τις βιβλιοθήκες τους ή δανεισμένα από φίλους. Βρισκόμαστε σχεδόν στα τέλη Σεπτεμβρίου και σχεδόν ούτε ένα νέο βιβλίο δεν έχει έρθει στα γραφεία μας προς παρουσίαση.

Οι εκδότες τραβούν τον προγραμματισμό τους προς τα πίσω, καθώς τα πρώτα βιβλία της σεζόν θα παρουσιαστούν μετά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου και τα καλά ονόματα θα τα δούμε στα ράφια τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο. Στο ρεπορτάζ που ακολουθεί παρουσιάζουμε την εικόνα της αγοράς βιβλίου σύμφωνα με τις απόψεις των ανθρώπων του χώρου.

Τα οικονομικά δεδομένα είναι αμείλικτα. Οι ισολογισμοί του 2010 φανερώνουν την κατιούσα πορεία της αγοράς του βιβλίου. Αν παρακολουθήσει κάποιος την εξέλιξη της δεκαετίας θα δει πώς από το 2000 οι πωλήσεις των εκδοτικών οίκων είχαν μια ανοδική πορεία και από τα 78,790 εκατ. ευρώ έφτασαν σταδιακά το 2008 στα 158,626 εκατ. ευρώ για να κατρακυλήσουν το 2010 στα 139, 963 εκατ. ευρώ.

Η πτώση τους την τελευταία διετία κυμαινόταν γύρω στο 10%. Τα κέρδη τους πήγαν ακόμη χειρότερα: την τελευταία διετία σημείωσαν μείωση 50% ενώ τη χρονιά 2010 σημείωσαν πτώση 89% σε σύγκριση με το 2009. Δεν ήταν καλύτερη η πορεία των πωλήσεων στα βιβλιοπωλεία. Τo 2008 οι έξι μεγαλύτερες αλυσίδες είχαν πωλήσεις 74,758 εκατ. ευρώ ενώ το 2010 έπεσαν στα 52,908 εκατ. ευρώ, περίπου 30%. Και αυτή είναι η επιφανειακή πραγματικότητα, μιας και πολλά στοιχεία, δανειακές υποχρεώσεις, ίδια κεφάλαια κ.λπ. μαρτυρούν ότι κάποιες από αυτές τις επιχειρήσεις κινούνται στο «κόκκινο».

Είναι γνωστό ότι η αγορά έχει φθάσει σχεδόν στο όριό της. Κύριο χαρακτηριστικό η έλλειψη ρευστότητας- οι επιταγές έχουν γίνει στις περισσότερες περιπτώσεις χαρτιά χωρίς αντίκρισμα αφού κάποιες από αυτές δεν τις παίρνει ούτε η αγορά ούτε τις προεξοφλούν οι τράπεζες. Ο Θανάσης Ψυχογιός, των ομώνυμων εκδόσεων, αν και είναι σχεδόν ο μόνος εκδότης που σημείωσε την περασμένη χρονιά αύξηση τζίρου, τίτλων και κερδών, τονίζει ότι «έρχεται κρίση μεγαλύτερη στον χώρο».

Η γενικότερη ύφεση, η πίεση στα εισοδήματα, η έλλειψη ρευστότητας και η αδυναμία των τραπεζών να δανειοδοτούν είναι οι βασικές αιτίες της κρίσης. Σε αυτές ο κ. Θανάσης Ψυχογιός προσθέτει και «τη δωρεά βιβλίων από τα μέσα ενημέρωσης» , κάτι που ο ίδιος θεωρεί «πριόνισμα των κλαδιών του δέντρου πάνω στο οποίο κάθεται όλος ο εκδοτικός κόσμος».

Φοβάται επίσης το δωρεάν κατέβασμα ηλεκτρονικών βιβλίων: μήπως ο εκδοτικός και βιβλιοπωλικός χώρος έχει την τύχη των μουσικών εταιρειών. Τονίζει όμως ότι «αυτό είναι μελλοντικό πρόβλημα και θα δούμε πώς θα το αντιμετωπίσουν οι αναγνώστες και εμείς οι εκδότες». Αυτοί που θα πληρώσουν την κρίση είναι κατ΄ αυτόν κάποια από τα μεγάλα βιβλιοπωλεία-αλυσίδες, ορισμένες μεσαίες εκδοτικές επιχειρήσεις και κάποιοι χονδρέμποροι, οι οποίοι κινούμενοι με μικρό κέρδος θα πιεστούν πολύ.


Η κακή ψυχολογία διώχνει τους αναγνώστες

Τα βιβλιοπωλεία έχουν πληγεί από την ύφεση, συναντάς όλο και λιγότερους πελάτες μέσα σε αυτά. Ιδίως στο κέντρο με τις απανωτές διαδηλώσεις τα περισσότερα βιβλιοπωλεία κατεβάζουν νωρίς τα ρολά τους. Σύμφωνα με στοιχεία της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εκδοτών Βιβλιοπωλών 100 βιβλιοπωλεία και βιβλιοχαρτοπωλεία έκλεισαν πέρυσι και εφέτος τουλάχιστον 150 κινούνται στο κόκκινο.

Ο Γιώργος Παπασωτηρίου, γραμματέας στην Ομοσπονδία Βιβλιοπωλών Εκδοτών και γραμματέας στον ΣΕΛΠΕ, ιδιοκτήτης της ομώνυμης αλυσίδας με 19 υποκαταστήματα και άλλα 25 με franchising σε όλη την Ελλάδα, δείχνει συγκρατημένη αισιοδοξία. Οπωσδήποτε υπάρχει πτώση στις πωλήσεις την οποία αποδίδει κυρίως στην κρίση και την ψυχολογία της. Υπάρχει, όπως λέει, διαφοροποίηση στην κρίση. Στα βόρεια προάστια και στα νότια η πτώση είναι μικρότερη, αντίθετα στα δυτικά η πτώση είναι μεγαλύτερη. «Στο Περιστέρι ο κόσμος μπαίνει μέσα και αγοράζει μικροπράγματα με λίγα ευρώ, αντίθετα στην Κηφισιά ο αγοραστής κάνει ακόμη μεγάλους τζίρους αγοράζοντας πολλά βιβλία τη φορά» σημειώνει.

Μήπως είναι ακριβά τα βιβλία; Μή πως το εκπτωτικό ποσοστό (από εκδότη προς βιβλιοπώλη) που κυμαίνεται ανάμεσα στο 35%-50% είναι μεγάλο και λειτουργεί ως αντικίνητρο για να μειωθεί η τελική τιμή του βιβλίου; Δεν το δέχεται. «Δεν βγαίνουμε αλλιώς. Μόνο 33% είναι τα λειτουργικά μας έξοδα. Μην ξεχνάτε» , τονίζει, «ότι τα μεγάλα βιβλιοπωλεία έχουν υψηλά ενοίκια και πολλούς υπαλλήλους». Το ίδιο υποστηρίζει και ο εκδότης Θανάσης Ψυχογιός: «Το εκπτωτικό αυτό ποσοστό υπάρχει παντού στον κόσμο». Και οι δύο συμφωνούν ότι «ένας μικρός βιβλιοπώλης μπορεί να αντέξει καλύτερα στην κρίση,έχει λιγότερα έξοδα, μπορεί να κάνει καλύτερες οικονομίες κλίμακος».

Αν ζητούσαν κάτι από το κράτος τι θα ήταν αυτό; «Είμαστε πολιτιστικοί φορείς εκτός από επιχειρήσεις» απαντά ο κ. Παπασωτηρίου. «Οπως στη Γαλλία υπάρχει ένα προστατευτικό πλαίσιο για τα βιβλιοπωλεία,και εδώ θα ζητούσαμε επιδότηση ενοικίου, λιγότερες εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία και μείωση συντελεστών φορολογίας». Και τελειώνει λέγοντας ότι θα έπρεπε να δοθούν κίνητρα για επενδύσεις: αυτό θα αντέστρεφε το κλίμα. Ο κ. Θανάσης Ψυχογιός αντίθετα δηλώνει εμφατικά: «Δεν ζητάω τίποτε από την πολιτεία ως εκδότης. Ζητάω όμως αυτό που έχει υποχρέωση να κάνει:να ανεβάσει το μορφωτικό επίπεδο των πολιτών, να δημιουργήσει δανειστικές βιβλιοθήκες παντού,να μάθει στα παιδιά από το σχολείο να αγαπούν το διάβασμα».

Οι μικροί και η αδυναμία προγραμματισμού

Οι μικροί εκδότες προσαρμόζουν τη στρατηγική τους. Εκδίδουν λιγότερα βιβλία, αλλάζουν τα προγράμματά τους. Η Γιώτα Κριτσέλη από τις εκδόσεις Κίχλη μάς λέει ότι προτιμά να βγάλει μικρά βιβλία (μικρό σχήμα, λίγες σελίδες) για να μη ρίξει την ποιότητα ενώ παράλληλα διευρύνει τα βιβλιοπωλεία με τα οποία συνεργάζεται.

Η Θέμις Μίνογλου από τις εκδόσεις Κριτική- ένας οίκος που ασχολείται κατά 80% με εκδόσεις επιστημονικών βιβλίων- βρίσκεται σε δυσκολία να προγραμματίσει καθώς το υπουργείο Παιδείας αργεί να αποφασίσει τι ακριβώς θέλει, αναφερόμενη στις εφετινές παλινωδίες με τα πανεπιστημιακά συγγράμματα. Το πρόγραμμα των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων από 50-55 εκατ. ευρώ πέρυσι έπεσε εφέτος στα 40 εκατ. ευρώ και κανείς δεν ξέρει αν θα υπάρχει του χρόνου.

«Παλιά», λέει η κυρία Μίνογλου, «κάναμε διετή προγραμματισμό. Τώρα δεν ξέρουμε τι να προγραμματίσουμε» . Η έλλειψη ρευστότητας και η αδυναμία τραπεζικού δανεισμού είναι δύο βασικοί λόγοι που την αναγκάζουν να μικρύνει τον αριθμό των βιβλίων που θα εκδώσει, από τα 45 στα 20, ενώ δεν κρύβει ότι έκανε και απολύσεις. Φυσικά δεν είναι η μόνη.


Πόσα βιβλία εκδίδονται

Σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία, από το ΕΚΕΒΙ, το 2010 εκδόθηκαν 8.900 τίτλοι έναντι 9.629 το 2009 και 10.631 το 2008. Στη σχετική λίστα πρώτος για το 2010 είναι ο Πατάκης με 306 (381 το 2009) τίτλους, ακολουθούν οι Μodern Τimes με 304 (314) τίτλους και ο Ψυχογιός με 251 τίτλους (186 το 2009). Οι επόμενοι είναι οι εκδόσεις Μεταίχμιο με 209 (191) και Μίνωας με 192 (176).


Μπεστ σέλερ και πολυκαταστήματα

Μια πρόσφατη έρευνα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου έδειξε ότι δεν έχει αλλάξει το ποσοστό αυτών που διαβάζουν πάνω από δέκα βιβλία τον χρόνο.ΗΚάτια Λεμπέση(εκδόσεις Κέδρος) αναφέρει ότι οι αναγνώστες ψάχνουν και νέα περιεχόμενα όπως τα ιστορικά μυθιστορήματα,έχει δε τη γνώμη ότι μειώνονται οι αναγνώστες των «εύκολων αναγνωσμάτων» ενώ παραμένουν σταθεροί αυτοί που αγοράζουν κλασικούς.

Ο εκδότης Θανάσης Ψυχογιός τονίζει ότι«το αναγνωστικό κοινό έχει διευρυνθεί,έχουν εισέλθει πολλοί αναγνώστες των δύο-τριών βιβλίων τον χρόνο και πολλοί από αυτούς κατευθύνονται προς τα μπεστ σέλερ.Υπάρχουν και οι παλιοί,απαιτητικοί αναγνώστες αλλά έχει δημιουργηθεί και ένα νέο κοινό.Αυτοί σε μεγάλο βαθμό δημιουργούν τα μπεστ σέλερ,τα οποία σήμερα μπορεί να φτάσουν πάνω από 50.000 αντίτυπα ενώ κάποτε δεν ξεπερνούσαν τα 10.000 αντίτυπα». Αν δει κανείς τις λίστες των μπεστ σέλερ θα εκπλαγεί από τους τίτλους.Οι περισσότεροι παραπέμπουν σε αισθηματικά ρομάντζα και οι υπόλοιποι στο ιστορικό μυθιστόρημα που αποτελεί τη νέα μεγάλη τάση μεταξύ των αναγνωστών.Ισως αυτές οι τάσεις να σχετίζονται και με το ότι ένα νέο ισχυρό σημείο πώλησης των βιβλίων είναι τα μεγάλα πολυκαταστήματα (Ηondos, Carrefour, Σκλαβενίτης κ.ά.) στα οποία οι πελάτες είναι κυρίως γυναίκες και όπου τα μπεστ σέλερ βρίσκουν την καλύτερη ανταπόκριση.Αυτό βεβαίως έχει επηρεάσει και τους εκδότες (μικρούς και μεγάλους),οι οποίοι εκδίδουν και βιβλία με στόχο να γίνουν μπεστ σέλερ και να μπουν στα ράφια αυτών των μεγάλων καταστημάτων.

Κάποιοι προσαρμόζουν ακόμη και τα εξώφυλλά τους προς αυτόν τον στόχο.

Σκέψεις για την γλώσσα των νέων

πηγή: http://www.mygdoneoi.gr/arthrographia/paidagogika/skepseis-gia-ten-glossa-ton-neon.html


Δεν είναι λίγες οι φορές που τις τελευταίες δεκαετίες ακούγονται δριμύτατες κριτικές κατά της σύγχρονης νεολαίας και του τρόπου που εκφράζεται γλωσσικά. Συνήθως πρόκειται για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και διαφορετικής παιδείας που θεωρούν ότι η γλώσσα των νέων δεν αρμόζει στα ελληνικά ήθη και με αφορμή αυτήν προχωρούν και σε μία γενικότερη κριτική της συμπεριφοράς και των ιδεών τους. Δέχονται επιθέσεις για τις ξενόγλωσσες λέξεις που χρησιμοποιούν και για το υβρεολόγιο και τη χυδαιολογία που έχουν προσαρμόσει στον προφορικό τους λόγο.

Βέβαια, μία τέτοια κριτική δεν είναι και τόσο σύγχρονη. Από την αρχαιότητα ακόμη μεγάλοι φιλόσοφοι προσπαθούσαν να αποκρυπτογραφήσουν τη συμπεριφορά και τη γλώσσα των νέων. Ωστόσο, πρόσφατα σχετικά η κριτική τούτη στρέφεται κυρίως κατά της γλώσσας τους κάνοντας λόγο για αφελληνισμό της.

Οι συνήθεις κατηγορίες που τους αποδίδονται είναι ο επερχόμενος θάνατος της γλώσσας μας με τους νεολογισμούς που χρησιμοποιούνται συχνότατα.

Από την άλλη κατηγορούνται ότι χρησιμοποιούν περιορισμένο λεξιλόγιο στην καθημερινή τους επικοινωνία και πως παραμορφώνουν τη γλωσσική δομή με ασυνταξίες ή αναστατώνουν τον «παραγωγικό μηχανισμό» της ελληνικής παραβιάζοντας τους γραμματικούς κανόνες και δημιουργούν νέες λέξεις αλλάζοντας συχνότατα τις σημασίες των υπαρχουσών λέξεων.

Μία άλλη σχετική κατηγορία είναι ότι δανείζονται αλόγιστα από ξένες γλώσσες και ιδιαίτερα από τα αγγλικά ή τα γαλλικά χρησιμοποιώντας τις ελεύθερα στο γραπτό ή προφορικό λόγο. Σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν οι γνωστές εθνοκεντρικές αντιλήψεις περί αναλφαβητισμού, εφόσον οι νέοι δεν είναι σε θέση να εκφράζονται σωστά γραπτώς.

Κάπου εδώ οφείλουμε να δούμε, όμως, και ποιοι είναι τελικά εκείνοι που αποδίδουν τέτοιες κατηγορίες και αν εν τέλει πρόκειται για επιστήμονες ή απλά θυμοσόφους. Πρόκειται, λοιπόν, όπως προαναφέρθηκε για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν ξεφύγει προ πολλού από τη νεανική. Αναλόγως είναι μίας διαφορετικής κουλτούρας και συχνά απέχουν από τα νεανικά δρώμενα (ακόμη κι αν είναι γονείς μαθητών).

Μέσα στην παραζάλη των ΜΜΕ και δη των ηλεκτρονικών μέσων και τα βιαστικά συμπεράσματα των δημοσιογράφων και ορισμένων φιλολόγων βγαίνουν αβίαστα τέτοια συμπεράσματα. Ωστόσο, οι γλωσσολόγοι –οι ειδικοί επί του θέματος- τονίζουν ότι δεν πρόκειται για ελληνικό φαινόμενο, αλλά για παγκόσμιο. Μάλιστα, αυτοί είναι που υποστηρίζουν άμεσα τη νεολαία, τονίζοντας ότι καμία γλώσσα δε χάθηκε ποτέ λόγο του νεανικού τρόπου επικοινωνίας. Αντίθετα, οι γλώσσες εμπλουτίζονται καθώς μόνο οι νέοι έχουν βιολογικά και κοινωνιολογικά τη δύναμη να παρατηρούν τις κοινωνικές αλλαγές και να τις περιγράφουν.

Εξάλλου, στόχος της γλώσσας είναι η επικοινωνία των μελών μιας συγκεκριμένης κοινωνίας-κοινότητας και ενός συγκεκριμένου τόπου. Εφόσον αυτό επιτυγχάνεται, κανένας δεν έχει δικαίωμα να χαρακτηρίζει τους νέους ότι δε χρησιμοποιούν ορθώς την ελληνική, αλλά χρησιμοποιούν μία εκδοχή της ελληνικής. Εκτός κι αν κάποιος θεωρεί ότι η γλώσσα των νομικών ή των γιατρών ή της ποίησης αποτελούν την επίσημη εκδοχή της ελληνικής. Φυσικά θα επρόκειτο για αστειότητα αλλά αυταπόδεικτα οι προαναφερθείσες επαγγελματικές γλώσσες όπως και όλες οι άλλες κοινωνικές διάλεκτοι εμπλουτίζουν την ελληνική.

Η ίδια η γλώσσα δεν αποτελεί πανάκεια ούτε κάτι στατικό. Ας θυμηθούμε ότι οι αρχαίοι Έλληνες έγραφαν με ατονικό σύστημα, χωρίς κενά μεταξύ των λέξεων, βουστροφηδόν και κεφαλαιογράμματα. Άρα η πρώτη αλλοίωση επήλθε με τους τόνους και τα πνεύματα ή τα μικρά γράμματα. Και πάλι αστειότητες, επειδή όλα ήταν κοινωνικές και πολιτικές ή πολιτιστικές ανάγκες των εποχών. Αφήστε που τότε δεν υπήρχαν υπολογιστές ή ανελκυστήρες ή οδοντογιατροί, χωρίς να ξεχνάμε τη μουσική προφορά της ελληνικής ή την καθαρά φωνητική της γραφή (σήμερα είναι ιστορική και όχι φωνητική, όπως η σλάβικη π.χ.). Η γλώσσα λοιπόν, αλλάζει και δεν κινείται σε γραμμικό επίπεδο ανάλυσης,όπως αυτή της γραμματικής· παρακολουθεί τις κοινωνικές κι επιστημονικές αλλαγές της ομιλούσας ομάδας. Μια γλώσσα διαμορφώνεται μέσα σε ένα συγκεκριμένο και δομημένο κοινωνικό σύνολο με ομοιογένεια.

Από την άλλη, δεν επιτρέπεται να ξεχνάμε ότι η γλώσσα των νέων έχει έναν καθαρά συνθηματικό χαρακτήρα. Οι νέοι θέλουν να μιλούν έτσι για να μη γίνονται κατανοητοί από τους γύρω τους. Σχετικά με την αλόγιστη χρήση των αλλόγλωσσων λέξεων είναι γνωστό ότι ο κώδικας τούτος είναι από τους πιο σαφείς και αφαιρετικούς, χωρίς περιττολογίες και χρησιμοποιείται και από μορφωμένους νέους (γι’ αυτό και στο μάθημα της Έκθεσης έχουν χαμηλούς βαθμούς).

Και δεν μπορώ να παραδεχτώ την θεωρία περί άγνοιας των γραμματικών κανόνων. Οι κανόνες είναι γνωστοί, αλλά μέσα στην ανάγκη διάκρισης στη σχολική και ευρύτερη νεανική κοινότητα αδιαφορούν άμεσα. Αλλά ότι υπάρχει κακή γλωσσική εκπαίδευση ή χαμηλοί βαθμοί που επηρεάζουν σε αυτή την κατεύθυνση είναι γεγονός. Σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν και οι γνωστοί δημοσιογραφικοί νεολογισμοί και τα μαργαριτάρια τους, που επηρεάζουν όλη την κοινωνία και τη νεολαία, σε συνδυασμό με τους διαλόγους μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, εξαρτώμενοι και τούτοι απ’ το μορφωτικό επίπεδο των γονέων.
Σαν επίλογο θα έλεγα ότι η σημερινή νεολαία έχει τη δική της γλώσσα με τους δικούς της κανόνες και στόχο τη μεταξύ τους επικοινωνία μόνο. Τούτος ο συνθηματικός χαρακτήρας εντοπίζεται σε όλο τον κόσμο και κάθε εποχή. Με τον καιρό και την ενηλικίωση και την παράλληλα ενσωμάτωση στην κοινωνία η γλωσσική τους επιλογή εγκαταλείπεται και ακολουθούν τους κανονικούς γλωσσικούς κανόνες.

Στην... Οξφόρδη η αργκό του Ίντερνετ

πηγή: http://stavrochoros.pblogs.gr/2011/03/glwssa-moy-dothhke-internetikh-.html 

Γιάννης Ανδριτσόπουλος


Το κορυφαίο λεξικό ενέταξε λέξεις από την «γλώσσα» των νέων



- «OMG! Αρχίζει το αγαπημένο μου έργο».
- «ic. np».
- «Cu».
- «ΟΚ, l8r».*

Ο παραπάνω -φανταστικός- διάλογος μπορεί να μοιάζει σε πολλούς ακαταλαβίστικος, ωστόσο οι «λέξεις» που περιέχει αποτελούν κοινό τόπο στην επικοινωνία εκατομμυρίων νέων στο Ίντερνετ.

Σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, ώστε να κερδίσουν μια θέση στο πιο φημισμένο λεξικό στον κόσμο: το Oxford English Dictionary.

Βραχυγραφίες και αρκτικόλεξα που χρησιμοποιούνται καθημερινά στον κόσμο της κοινωνικής δικτύωσης και των κινητών τηλεφώνων συνθέτουν μια νέα μορφή επικοινωνίας και παράγουν μια νέα γλώσσα, η οποία, παρά το γεγονός ότι συναντά σφοδρές επικρίσεις, δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Το λεξικό του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ενέταξε στην τελευταία αναθεώρηση της διαδικτυακής του έκδοσης 900 νέες λέξεις και σημασίες, πολλές από τις οποίες προέρχονται από τον εικονικό κόσμο του Ίντερνετ.
*
Τα νέα λήμματα
*
Το αρκτικόλεξο «OMG», εκ του επιφωνήματος «Oh my God!» («Ω! Θεέ μου!»), είναι ένα από τα δεκάδες νέα λήμματα που περιέχονται στην αναθεώρηση του Μαρτίου.

Θα το συναντήσει κανείς χιλιάδες φορές την ημέρα, αν επισκεφθεί τους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook και το Twitter ή παρακολουθήσει μια συνομιλία μεταξύ -κυρίως νέων- χρηστών υπηρεσιών instant messaging, όπως το MSN.

Μεταξύ άλλων, το έγκυρο λεξικό συμπεριέλαβε τα λήμματα «LOL», εκ του «Laughing out loud» («Γελώ δυνατά»), «IMHO», εκ του «In my humble opinion» («Κατά την ταπεινή μου γνώμη»), «BFF», εκ του «Best friends forever» («Καλύτεροι φίλοι για πάντα») και «FYI» εκ του «For your information» («Αν θες να ξέρεις»).

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι συντάκτες του κορυφαίου λεξικού αποφασίζουν να κάνουν ένα «τολμηρό» άνοιγμα στη νέα γλωσσική πραγματικότητα. Στην έκδοση του 2009 είχαν εντάξει το αρκτικόλεξο «WTF», εκ του «What the fuck?», το οποίο αποδίδεται ελεύθερα στα Ελληνικά ως «Τι στο καλό;».


*
Η «διάλεκτος» των νέων
*
Οι εν λόγω «λέξεις» χρησιμοποιούνται καθημερινά σε συνομιλίες μέσω Ίντερνετ και γραπτών μηνυμάτων στα κινητά τηλέφωνα από εκατομμύρια αγγλόφωνους χρήστες.

Εσχάτως, μάλιστα, έχουν ενταχθεί στο λεξιλόγιο και των Ελλήνων χρηστών. Μια ματιά στα προφίλ που διατηρούν στο Facebook πολλοί μαθητές και μαθήτριες από την χώρα μας, είναι αρκετή για να κάνει τον μη εξοικειωμένο με αυτή την ορολογία χρήστη να σαστίσει από το πλήθος των ... άγνωστων λέξεων με το οποίο θα έρθει αντιμέτωπος.

«Η τεχνολογία υπήρξε επί αιώνες ένας από τους μεγαλύτερους τροφοδότες νέου λεξιλογίου. Κοιτάς γύρω σου σήμερα και βλέπεις νέους φορητούς υπολογιστές και νέα κινητά τηλέφωνα. Εκατόν πενήντα χρόνια πριν, έβλεπες νέα τρένα και νέες ατμομηχανές», δήλωσε στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο ABC ο Τζέσε Σίντλοουερ, ένας από τους εκδότες του λεξικού της Οξφόρδης.

*
Η αργκό του... περασμένου αιώνα
*
Παρά το γεγονός ότι τα περισσότερα νέα λήμματα συνδέονται με τις σύγχρονες ηλεκτρονικές επικοινωνίες, ορισμένες από τις «λέξεις» που εντάχθηκαν στο λεξικό είναι, στην πραγματικότητα, αρκετά παλιές.

Για παράδειγμα, η πρώτη επιβεβαιωμένη χρήση του «OMG» έγινε σε επιστολή που συντάχθηκε το 1917.

«Λέξεις που οι περισσότεροι νομίζουν ότι είναι καινούργιες, συνήθως έχουν μακρά ιστορία. Ποιος ξέρει πόσοι άνθρωποι από το 1917 και μετά χρησιμοποίησαν αυτόν τον όρο (σ.σ. το «OMG») σε αλληλογραφία στην οποία απλά δεν έχουμε πρόσβαση;», διερωτήθηκε ο Γκρέιαμ Ντάιαμοντ, υπεύθυνος νέων λημμάτων του Oxford English Dictionary.

Το «FYI» μαρτυρείται από το 1941, ενώ το «LOL» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1960, για να υποδηλώσει, όμως, την ... γριούλα («little old lady»).

Στη νέα έκδοση του Oxford English Dictionary περιλαμβάνεται, ακόμη, η λέξη «Heart» («Kαρδιά»), όχι μόνο ως ουσιαστικό, αλλά και ως ρήμα. Σημαίνει «αγαπώ» (στην αργκό των νέων) και απεικονίζεται με το σύμβολο της καρδιάς (για παράδειγμα «I e Greece» ή «I <3 Greece»).

Οι συντάκτες του λεξικού κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι χρήστες του Διαδικτύου και των υπηρεσιών γραπτών μηνυμάτων στα κινητά τηλέφωνα θεωρούν απείρως πιο εύκολο και γρήγορο να πληκτρολογήσουν ένα αρκτικόλεξο από το να γράψουν ολόκληρες τις λέξεις.

Επίσης, οι βραχυγραφίες «βοηθούν» τους χρήστες να γράψουν περισσότερες λέξεις σε πλατφόρμες όπου υπάρχει όριο στον αριθμό χαρακτήρων που μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει (π.χ. στο Twitter ή στα SMS).

Πολλά αρκτικόλεξα και βραχυγραφίες δεν προέρχονται από τον κόσμο του Ίντερνετ. Το «WAG», για παράδειγμα, σημαίνει «Wives and girlfriends» («Σύζυγοι και φιλενάδες»).

Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 2002 για να περιγράψει τις συντρόφους των ποδοσφαιριστών της εθνικής ομάδας της Βρετανίας. Σήμερα χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει τις «λαμπερές» συντρόφους διασήμων ανδρών και φαίνεται ότι η χρήση του είναι τόσο διαδεδομένη ώστε κέρδισε μια θέση στο λεξικό.

Οι λεξικογράφοι του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης δημοσιεύουν ενημερώσεις της online έκδοσης του λεξικού κάθε τρεις μήνες.

Η διαδικτυακή έκδοση, η οποία ξεκίνησε το 2000, δέχεται κάθε μήνα δύο εκατομμύρια επισκέψεις. Μάλιστα, ενδέχεται να αντικαταστήσει πλήρως το 20τομο λεξικό, το οποίο εκδόθηκε για τελευταία φορά σε έντυπη μορφή το 1989.

Αυτή την περίοδο συντάσσεται η επόμενη έκδοση, διαδικασία που θα διαρκέσει περίπου 10 χρόνια, κάτι που κάνει τους εκδότες του λεξικού να αμφιβάλλουν αν τότε θα υπάρχει ζήτηση για την έντυπη έκδοση. Έτσι, είναι πιθανό το λεξικό να κυκλοφορήσει μόνο σε ηλεκτρονική μορφή.

Τα δημοφιλέστερα αρκτικόλεξα και βραχυγραφίες του Ίντερνετ
(και η ελεύθερη απόδοσή τους στα Ελληνικά)

afk - away from keyboard (δεν είμαι στο πληκτρολόγιο)
asap - as soon as possible (το συντομότερο δυνατόν)
b4 - before (πριν)
btw - by the way (επί τη ευκαιρία)
cu - see you (τα λέμε)
fyi - for your information (αν θες να ξέρεις)
g2g - got to go (πρέπει να φύγω)
gl - good luck (καλή τύχη)
ic - I see (μάλιστα)
ik- I know (το ξέρω)
imho - in my humble opinion (Κατά την ταπεινή μου γνώμη)
j/k - just kidding (πλάκα κάνω)
K - ok (εντάξει)
l8r - later (τα λέμε αργότερα)
lol - laugh out loud (γελώ δυνατά)
lmao - laughing my ass out (γελλώ πολύ δυνατά)
nm - never mind (δεν πειράζει)
np - no problem (κανένα πρόβλημα)
omg - oh my God (Ω! Θεέ μου!)
plz - please (σε παρακαλώ)
ppl - people (άνθρωποι)
qt - cutie (ομορφούλα)
thx - thanks (σ' ευχαριστώ)
ttyl - talk to you later (τα λέμε αργότερα)
ty - thank you (σ' ευχαριστώ)
u2 - you too (κι εσύ επίσης)
w8 - wait (περίμενε)
y- why? (γιατί;)
-----

* - «Ω! Θεέ μου! Αρχίζει το αγαπημένο μου έργο».
- «Μάλιστα. Κανένα πρόβλημα».
- «Τα λέμε».
- «Εντάξει, τα λέμε αργότερα».

---

Πώς μαθαίνουν τη γλώσσα τα παιδιά

ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Δήμητρα Κατή

http://www.komvos.edu.gr/glwssa/odigos/thema_a3/a_3_thema.htm

Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν και πώς πλουτίζουν με τον χρόνο τις γλωσσικές τους ικανότητες; Το ερώτημα αυτό βρέθηκε, από το 1960 και μετά, στο επίκεντρο της προβληματικής των επιστημόνων της γλώσσας, οι οποίοι το απάντησαν διαφορετικά ανάλογα με τη θεωρία της γλώσσας που ασπάζονταν. Αποδεχόμενοι τη θεμελιακή υπόθεση της γλωσσολογίας (του κυρίαρχου ειδικότερα ρεύματος του στρουκτουραλισμού) ότι γλώσσα είναι ένας κώδικας σημείων, πολλοί στράφηκαν στο να περιγράψουν και να εξηγήσουν πώς μαθαίνει το παιδί αυτόν τον κώδικα. Πιο συγκεκριμένα, πώς αποκτά γνώση των τριών βασικών επιπέδων οργάνωσης του γλωσσικού συστήματος:
του φωνολογικού επιπέδου που αφορά την οργάνωση των ήχων,
του γραμματικού επιπέδου που αφορά τη σύνταξη και τις γραμματικές κλίσεις• τέλος,
του σημασιολογικού επιπέδου που αφορά την οργάνωση των νοημάτων σε συνθετικά λέξεων, λέξεις και προτάσεις.
Γενικό συμπέρασμα της σχετικής έρευνας ήταν ότι ο γλωσσικός κώδικας μαθαίνεται εκπληκτικά γρήγορα, δηλαδή πριν το τέλος της προσχολικής ηλικίας, χωρίς μάλιστα συστηματική διδασκαλία του εκ μέρους των ενηλίκων.

Πιο αναλυτικά, οι φωνολογικές αρχές μιας γλώσσας αποκτώνται νωρίς. Τα παιδιά αναγνωρίζουν τα φωνήματα της γλώσσας τους και τους δυνατούς συνδυασμούς τους πριν το τέλος του τρίτου χρόνου της ζωής, ενώ η άρθρωσή τους προσεγγίζει αυτή των ενηλίκων πριν το τέλος του πέμπτου χρόνου. Η ανάπτυξη γνώσεων για τη σημασιολογική οργάνωση της γλώσσας συνεχίζεται βέβαια σε όλη μας τη ζωή. Ακόμη και σε αυτό το επίπεδο, ωστόσο, τα παιδιά αποκτούν σχετικά νωρίς όχι μόνο ένα αξιοσημείωτο λεξιλόγιο αλλά και κανόνες παραγωγής λέξεων, όπως και κάποια γνώση των σχέσεων (αντίθεσης, ιεραρχίας κλπ.) ανάμεσα στις λέξεις. Το συμπέρασμα για την πρώιμη μάθηση του γλωσσικού κώδικα εντυπωσιάζει περισσότερο στο πεδίο της γραμματικής, το οποίο θεωρείται (από το κυρίαρχο θεωρητικό ρεύμα της γλωσσολογίας) πυρήνας του γλωσσικού κώδικα. Θεμελιώνεται καταρχήν στην παρατήρηση ότι τα παιδιά δεν παραβιάζουν βασικές γραμματικές αρχές στην ομιλία τους, όπως τον συντακτικό κανόνα της ελληνικής ότι το άρθρο προηγείται του ουσιαστικού. Τα γραμματικά λάθη αφορούν συνήθως κανόνες με εξαιρέσεις, όπως τον κανόνα κλίσης της ελληνικής σύμφωνα με τον οποίο οι παρελθοντικοί χρόνοι του ρήματος σχηματίζονται και με βάση την αύξηση ε-. Σημασία έχει ότι οι αποκλίσεις της ομιλίας των παιδιών από τη γραμματική νόρμα που ακούν, δεν είναι τυχαίες. Δείχνουν αντιθέτως ότι τα παιδιά έχουν ανακαλύψει στην ομιλία που ακούν τους γραμματικούς της κανόνες, τους οποίους εφαρμόζουν δημιουργικά στη δική τους ομιλία. Δεν αναπαράγουν λοιπόν παθητικά τις γλωσσικές εκφράσεις που ακούν, όπως φαίνεται κατεξοχήν από το ότι ομαλοποιούν τις ανωμαλίες της γραμματικής. 'Εχοντας λ.χ. ανακαλύψει τον κανόνα της παρελθοντικής αύξησης, τον χρησιμοποιούν και στα ανώμαλα ρήματα, στις εξαιρέσεις δηλαδή του κανόνα που παίρνουν αρχαΐζουσα αύξηση, σχηματίζοντας τύπους όπως έθελε αντί για ήθελε.

Τα ευρήματα για τις προχωρημένες γλωσσικές ικανότητες των παιδιών της προσχολικής ηλικίας, σε συνδυασμό με ορισμένες παραδοχές της γλωσσολογικής θεωρίας για το τί είναι γλώσσα, οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι η απόκτηση της ικανότητας λόγου από το παιδί είναι ένα δώρο της φύσης. Πιο συγκεκριμένα, το κυρίαρχο θεωρητικό ρεύμα της γλωσσολογίας (ο φορμαλιστικός στρουκτουραλισμός) διατείνεται ότι οι αρχές οργάνωσης του γλωσσικού κώδικα είναι αφηρημένες και διέπονται επίσης από μια ιδιαίτερη ενδογλωσσική λογική. 'Οσο κι αν οι ενήλικες τις κατέχουν, δεν τις συνειδητοποιούν και δεν μπορούν, κατά συνέπεια, να τις διδάξουν ρητά στα παιδιά. Το γεγονός επίσης ότι οι αρχές αυτές δεν επηρεάζονται από εξωγλωσσικούς παράγοντες όπως η αντίληψη, η νόηση, η πράξη και η κοινωνική οργάνωση, συνεπάγεται ότι τα παιδιά δεν μπορούν να στηριχτούν στα νοήματα και στις χρήσεις της γλώσσας για να ανακαλύψουν την αφηρημένη της δομή. Καθίσταται έτσι απαραίτητο να υποθέσουμε μια ιδιαίτερη βιολογική προικοδότησή τους για τη μάθηση της γλώσσας, τον λεγόμενο μηχανισμό απόκτησης της γλώσσας.

Διαφορετικές περιγραφές και ερμηνείες της γλωσσικής ανάπτυξης βασίστηκαν καταρχήν στην παραδοχή ότι η ικανότητα λόγου δεν περιορίζεται στη γνώση του γλωσσικού κώδικα. Απαρτίζεται, αντιθέτως, από ποικίλες ικανότητες, ορισμένες μόνο από τις οποίες αφορούν τη γνώση (της φωνολογικής, γραμματικής και σημασιολογικής οργάνωσης) του κώδικα, ενώ άλλες αφορούν την ικανότητα χρήσης του κώδικα σε ποικίλες επικοινωνιακές περιστάσεις για να εκπληρωθούν ποικίλοι σκοποί. Μάλιστα, αυτά τα δύο είδη ικανοτήτων δεν θεωρούνται πάντα ανεξάρτητα. Μια αποτελεσματική σε κάθε περίσταση και για κάθε σκοπό οργάνωση του λόγου δεν αφορά μόνο τη σύνταξη λέξεων σε προτάσεις αλλά και τη σύνθεση προτάσεων σε ευρύτερες μονάδες λόγου. Τα παιδιά δεν χρειάζεται συνεπώς να μάθουν μόνο πώς να παράγουν λέξεις και προτάσεις της γλώσσας τους αλλά και πώς να επιλέγουν τις κατάλληλες λέξεις και προτάσεις για να συγκροτήσουν ευρύτερες μονάδες λόγου, δηλαδή προφορικούς και γραπτούς μονολόγους και διαλόγους όλων των ειδών.

(Το κείμενο, όπως εύκολα διαπιστώνει κάποιος πηγαίνοντας στο Σύνδεσμο, έχει διασκευαστεί για διδακτικούς λόγους)

"Η παρδαλή λέξη": πολύτιμος βοηθός στην έρευνα των γεωγραφικών ιδιωμάτων και διαλέκτων

www.pardalilexi.gr