Τα βιβλία πλημμύρισαν το δρόμο!

Γιώργος Πουλιόπουλος

Πάνω από 8000 από αυτά, που θα πάνε για... καλό σκοπό, συγκεντρώθηκαν στο πρώτο Book nights.

ΤΟ ΒΗΜΑ:  07/10/2011, 19:20

To πλήθος που συγκεντρώθηκε στη Στοά του Βιβλίου έφτανε ως την Πανεπιστημίου. 2
 



Οι υπάλληλοι του Χατζηκυριάκου Ιδρύματος στον Πειραιά, την Παρασκευή το πρωί, είχαν λίγο περισσότερη δουλειά. Και αυτό γιατί στην είσοδο του ιδρύματος έφτασαν πέντε κούτες, γεμάτες με παιδικά βιβλία.

«Στην συντριπτική τους πλειοψηφία είναι σε πολύ καλή κατάσταση. Με αυτά θα εμπλουτίσουμε ακόμα περισσότερο την βιβλιοθήκη μας, η οποία εξυπηρετεί τα περίπου 80 παιδιά που μένουν εδώ», λέει η κυρία Νότα Μπούμπαλου από το Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα.

«Ακόμα και αν κάποιοι τίτλοι υπάρχουν ήδη στη βιβλιοθήκη, για μας τα βιβλία είναι πολύ χρήσιμα. Θα μπορούν να διαβάζουν πολλά παιδιά έναν τίτλο, ή θα μπορέσουμε να τα πουλήσουμε σε κάποια μπαζάρ, που διοργανώνουμε προκειμένου να καλύψουμε τις ανάγκες του ιδρύματος» προσθέτει.

Οι πέντε κούτες, που αποτελούν απλά ένα… ορεκτικό για το τι θα ακολουθήσει, δεν ήταν προσφορά κάποιου φιλάνθρωπου βιβλιόφιλου. Αποτελούν «προϊόν» της τρομερής επιτυχίας που σημείωσε του πρώτο Book Nights επί αθηναϊκού εδάφους, το οποίο διοργανώνουν τα καταστήματα στη Στοά του Βιβλίου με σκοπό την συγκέντρωση βιβλίων για διάφορα ιδρύματα και οργανισμούς.

Το βιβλίο στην εποχή της κρίσης

Γιάννης Ν. Μπασκόζος


Η αγορά έχει πέσει δραματικά και οι εκδοτικοί οίκοι προβληματίζονται για το μέλλον τους

ΤΟ ΒΗΜΑ 18/09/2011, 05:45

Ολο και λιγότεροι αγοραστές μπαίνουν στα βιβλιοπωλεία.

Η κρίση και η ψυχολογία της κρίσης έχουν επηρεάσει το κύκλωμα της αγοράς. Πολλοί παρατήρησαν ότι το καλοκαίρι στις παραλίες οι αναγνώστες διάβαζαν βιβλία από τις βιβλιοθήκες τους ή δανεισμένα από φίλους. Βρισκόμαστε σχεδόν στα τέλη Σεπτεμβρίου και σχεδόν ούτε ένα νέο βιβλίο δεν έχει έρθει στα γραφεία μας προς παρουσίαση.

Οι εκδότες τραβούν τον προγραμματισμό τους προς τα πίσω, καθώς τα πρώτα βιβλία της σεζόν θα παρουσιαστούν μετά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου και τα καλά ονόματα θα τα δούμε στα ράφια τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο. Στο ρεπορτάζ που ακολουθεί παρουσιάζουμε την εικόνα της αγοράς βιβλίου σύμφωνα με τις απόψεις των ανθρώπων του χώρου.

Τα οικονομικά δεδομένα είναι αμείλικτα. Οι ισολογισμοί του 2010 φανερώνουν την κατιούσα πορεία της αγοράς του βιβλίου. Αν παρακολουθήσει κάποιος την εξέλιξη της δεκαετίας θα δει πώς από το 2000 οι πωλήσεις των εκδοτικών οίκων είχαν μια ανοδική πορεία και από τα 78,790 εκατ. ευρώ έφτασαν σταδιακά το 2008 στα 158,626 εκατ. ευρώ για να κατρακυλήσουν το 2010 στα 139, 963 εκατ. ευρώ.

Η πτώση τους την τελευταία διετία κυμαινόταν γύρω στο 10%. Τα κέρδη τους πήγαν ακόμη χειρότερα: την τελευταία διετία σημείωσαν μείωση 50% ενώ τη χρονιά 2010 σημείωσαν πτώση 89% σε σύγκριση με το 2009. Δεν ήταν καλύτερη η πορεία των πωλήσεων στα βιβλιοπωλεία. Τo 2008 οι έξι μεγαλύτερες αλυσίδες είχαν πωλήσεις 74,758 εκατ. ευρώ ενώ το 2010 έπεσαν στα 52,908 εκατ. ευρώ, περίπου 30%. Και αυτή είναι η επιφανειακή πραγματικότητα, μιας και πολλά στοιχεία, δανειακές υποχρεώσεις, ίδια κεφάλαια κ.λπ. μαρτυρούν ότι κάποιες από αυτές τις επιχειρήσεις κινούνται στο «κόκκινο».

Είναι γνωστό ότι η αγορά έχει φθάσει σχεδόν στο όριό της. Κύριο χαρακτηριστικό η έλλειψη ρευστότητας- οι επιταγές έχουν γίνει στις περισσότερες περιπτώσεις χαρτιά χωρίς αντίκρισμα αφού κάποιες από αυτές δεν τις παίρνει ούτε η αγορά ούτε τις προεξοφλούν οι τράπεζες. Ο Θανάσης Ψυχογιός, των ομώνυμων εκδόσεων, αν και είναι σχεδόν ο μόνος εκδότης που σημείωσε την περασμένη χρονιά αύξηση τζίρου, τίτλων και κερδών, τονίζει ότι «έρχεται κρίση μεγαλύτερη στον χώρο».

Η γενικότερη ύφεση, η πίεση στα εισοδήματα, η έλλειψη ρευστότητας και η αδυναμία των τραπεζών να δανειοδοτούν είναι οι βασικές αιτίες της κρίσης. Σε αυτές ο κ. Θανάσης Ψυχογιός προσθέτει και «τη δωρεά βιβλίων από τα μέσα ενημέρωσης» , κάτι που ο ίδιος θεωρεί «πριόνισμα των κλαδιών του δέντρου πάνω στο οποίο κάθεται όλος ο εκδοτικός κόσμος».

Φοβάται επίσης το δωρεάν κατέβασμα ηλεκτρονικών βιβλίων: μήπως ο εκδοτικός και βιβλιοπωλικός χώρος έχει την τύχη των μουσικών εταιρειών. Τονίζει όμως ότι «αυτό είναι μελλοντικό πρόβλημα και θα δούμε πώς θα το αντιμετωπίσουν οι αναγνώστες και εμείς οι εκδότες». Αυτοί που θα πληρώσουν την κρίση είναι κατ΄ αυτόν κάποια από τα μεγάλα βιβλιοπωλεία-αλυσίδες, ορισμένες μεσαίες εκδοτικές επιχειρήσεις και κάποιοι χονδρέμποροι, οι οποίοι κινούμενοι με μικρό κέρδος θα πιεστούν πολύ.


Η κακή ψυχολογία διώχνει τους αναγνώστες

Τα βιβλιοπωλεία έχουν πληγεί από την ύφεση, συναντάς όλο και λιγότερους πελάτες μέσα σε αυτά. Ιδίως στο κέντρο με τις απανωτές διαδηλώσεις τα περισσότερα βιβλιοπωλεία κατεβάζουν νωρίς τα ρολά τους. Σύμφωνα με στοιχεία της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εκδοτών Βιβλιοπωλών 100 βιβλιοπωλεία και βιβλιοχαρτοπωλεία έκλεισαν πέρυσι και εφέτος τουλάχιστον 150 κινούνται στο κόκκινο.

Ο Γιώργος Παπασωτηρίου, γραμματέας στην Ομοσπονδία Βιβλιοπωλών Εκδοτών και γραμματέας στον ΣΕΛΠΕ, ιδιοκτήτης της ομώνυμης αλυσίδας με 19 υποκαταστήματα και άλλα 25 με franchising σε όλη την Ελλάδα, δείχνει συγκρατημένη αισιοδοξία. Οπωσδήποτε υπάρχει πτώση στις πωλήσεις την οποία αποδίδει κυρίως στην κρίση και την ψυχολογία της. Υπάρχει, όπως λέει, διαφοροποίηση στην κρίση. Στα βόρεια προάστια και στα νότια η πτώση είναι μικρότερη, αντίθετα στα δυτικά η πτώση είναι μεγαλύτερη. «Στο Περιστέρι ο κόσμος μπαίνει μέσα και αγοράζει μικροπράγματα με λίγα ευρώ, αντίθετα στην Κηφισιά ο αγοραστής κάνει ακόμη μεγάλους τζίρους αγοράζοντας πολλά βιβλία τη φορά» σημειώνει.

Μήπως είναι ακριβά τα βιβλία; Μή πως το εκπτωτικό ποσοστό (από εκδότη προς βιβλιοπώλη) που κυμαίνεται ανάμεσα στο 35%-50% είναι μεγάλο και λειτουργεί ως αντικίνητρο για να μειωθεί η τελική τιμή του βιβλίου; Δεν το δέχεται. «Δεν βγαίνουμε αλλιώς. Μόνο 33% είναι τα λειτουργικά μας έξοδα. Μην ξεχνάτε» , τονίζει, «ότι τα μεγάλα βιβλιοπωλεία έχουν υψηλά ενοίκια και πολλούς υπαλλήλους». Το ίδιο υποστηρίζει και ο εκδότης Θανάσης Ψυχογιός: «Το εκπτωτικό αυτό ποσοστό υπάρχει παντού στον κόσμο». Και οι δύο συμφωνούν ότι «ένας μικρός βιβλιοπώλης μπορεί να αντέξει καλύτερα στην κρίση,έχει λιγότερα έξοδα, μπορεί να κάνει καλύτερες οικονομίες κλίμακος».

Αν ζητούσαν κάτι από το κράτος τι θα ήταν αυτό; «Είμαστε πολιτιστικοί φορείς εκτός από επιχειρήσεις» απαντά ο κ. Παπασωτηρίου. «Οπως στη Γαλλία υπάρχει ένα προστατευτικό πλαίσιο για τα βιβλιοπωλεία,και εδώ θα ζητούσαμε επιδότηση ενοικίου, λιγότερες εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία και μείωση συντελεστών φορολογίας». Και τελειώνει λέγοντας ότι θα έπρεπε να δοθούν κίνητρα για επενδύσεις: αυτό θα αντέστρεφε το κλίμα. Ο κ. Θανάσης Ψυχογιός αντίθετα δηλώνει εμφατικά: «Δεν ζητάω τίποτε από την πολιτεία ως εκδότης. Ζητάω όμως αυτό που έχει υποχρέωση να κάνει:να ανεβάσει το μορφωτικό επίπεδο των πολιτών, να δημιουργήσει δανειστικές βιβλιοθήκες παντού,να μάθει στα παιδιά από το σχολείο να αγαπούν το διάβασμα».

Οι μικροί και η αδυναμία προγραμματισμού

Οι μικροί εκδότες προσαρμόζουν τη στρατηγική τους. Εκδίδουν λιγότερα βιβλία, αλλάζουν τα προγράμματά τους. Η Γιώτα Κριτσέλη από τις εκδόσεις Κίχλη μάς λέει ότι προτιμά να βγάλει μικρά βιβλία (μικρό σχήμα, λίγες σελίδες) για να μη ρίξει την ποιότητα ενώ παράλληλα διευρύνει τα βιβλιοπωλεία με τα οποία συνεργάζεται.

Η Θέμις Μίνογλου από τις εκδόσεις Κριτική- ένας οίκος που ασχολείται κατά 80% με εκδόσεις επιστημονικών βιβλίων- βρίσκεται σε δυσκολία να προγραμματίσει καθώς το υπουργείο Παιδείας αργεί να αποφασίσει τι ακριβώς θέλει, αναφερόμενη στις εφετινές παλινωδίες με τα πανεπιστημιακά συγγράμματα. Το πρόγραμμα των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων από 50-55 εκατ. ευρώ πέρυσι έπεσε εφέτος στα 40 εκατ. ευρώ και κανείς δεν ξέρει αν θα υπάρχει του χρόνου.

«Παλιά», λέει η κυρία Μίνογλου, «κάναμε διετή προγραμματισμό. Τώρα δεν ξέρουμε τι να προγραμματίσουμε» . Η έλλειψη ρευστότητας και η αδυναμία τραπεζικού δανεισμού είναι δύο βασικοί λόγοι που την αναγκάζουν να μικρύνει τον αριθμό των βιβλίων που θα εκδώσει, από τα 45 στα 20, ενώ δεν κρύβει ότι έκανε και απολύσεις. Φυσικά δεν είναι η μόνη.


Πόσα βιβλία εκδίδονται

Σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία, από το ΕΚΕΒΙ, το 2010 εκδόθηκαν 8.900 τίτλοι έναντι 9.629 το 2009 και 10.631 το 2008. Στη σχετική λίστα πρώτος για το 2010 είναι ο Πατάκης με 306 (381 το 2009) τίτλους, ακολουθούν οι Μodern Τimes με 304 (314) τίτλους και ο Ψυχογιός με 251 τίτλους (186 το 2009). Οι επόμενοι είναι οι εκδόσεις Μεταίχμιο με 209 (191) και Μίνωας με 192 (176).


Μπεστ σέλερ και πολυκαταστήματα

Μια πρόσφατη έρευνα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου έδειξε ότι δεν έχει αλλάξει το ποσοστό αυτών που διαβάζουν πάνω από δέκα βιβλία τον χρόνο.ΗΚάτια Λεμπέση(εκδόσεις Κέδρος) αναφέρει ότι οι αναγνώστες ψάχνουν και νέα περιεχόμενα όπως τα ιστορικά μυθιστορήματα,έχει δε τη γνώμη ότι μειώνονται οι αναγνώστες των «εύκολων αναγνωσμάτων» ενώ παραμένουν σταθεροί αυτοί που αγοράζουν κλασικούς.

Ο εκδότης Θανάσης Ψυχογιός τονίζει ότι«το αναγνωστικό κοινό έχει διευρυνθεί,έχουν εισέλθει πολλοί αναγνώστες των δύο-τριών βιβλίων τον χρόνο και πολλοί από αυτούς κατευθύνονται προς τα μπεστ σέλερ.Υπάρχουν και οι παλιοί,απαιτητικοί αναγνώστες αλλά έχει δημιουργηθεί και ένα νέο κοινό.Αυτοί σε μεγάλο βαθμό δημιουργούν τα μπεστ σέλερ,τα οποία σήμερα μπορεί να φτάσουν πάνω από 50.000 αντίτυπα ενώ κάποτε δεν ξεπερνούσαν τα 10.000 αντίτυπα». Αν δει κανείς τις λίστες των μπεστ σέλερ θα εκπλαγεί από τους τίτλους.Οι περισσότεροι παραπέμπουν σε αισθηματικά ρομάντζα και οι υπόλοιποι στο ιστορικό μυθιστόρημα που αποτελεί τη νέα μεγάλη τάση μεταξύ των αναγνωστών.Ισως αυτές οι τάσεις να σχετίζονται και με το ότι ένα νέο ισχυρό σημείο πώλησης των βιβλίων είναι τα μεγάλα πολυκαταστήματα (Ηondos, Carrefour, Σκλαβενίτης κ.ά.) στα οποία οι πελάτες είναι κυρίως γυναίκες και όπου τα μπεστ σέλερ βρίσκουν την καλύτερη ανταπόκριση.Αυτό βεβαίως έχει επηρεάσει και τους εκδότες (μικρούς και μεγάλους),οι οποίοι εκδίδουν και βιβλία με στόχο να γίνουν μπεστ σέλερ και να μπουν στα ράφια αυτών των μεγάλων καταστημάτων.

Κάποιοι προσαρμόζουν ακόμη και τα εξώφυλλά τους προς αυτόν τον στόχο.

Φεστιβάλ Μεσογειακής Λογοτεχνίας στην Ιταλία

Με την ελληνική συμμετοχή του Βαγγέλη Ραπτόπουλου

 ΤΟ ΒΗΜΑ 16/09/2011, 23:40

O πεζογράφος Βαγγέλης Ραπτόπουλος είναι η ελληνική συμμετοχή στο 9ο Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Μεσογείου στη Λουτσέρα της Ιταλίας  Αθήνα

«Γνωρίζουμε τον Ουμπέρτο Έκο αλλά πόσα ξέρουμε για την υπόλοιπη λογοτεχνία που γράφεται σήμερα στην Ιταλία; Έχουμε στρέψει το βλέμμα μακριά, δεν κοιτάμε από κοντά τους γείτονές μας και από τους συγγραφείς τους γνωρίζουμε συνήθως εκείνους που κάνουν διεθνή καριέρα», λέει στο «Βήμα» ο πεζογράφος Βαγγέλης Ραπτόπουλος. Είναι ο έλληνας συγγραφέας που έχει προσκληθεί στο 9ο Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Μεσογείου που διεξάγεται στη Λουτσέρα της Ιταλίας, από τις 21 ως τις 25 Σεπτεμβρίου.

Για να κατανοήσουμε ο ένας τον άλλον και να συνυπάρξουμε ειρηνικά γύρω από τη Μεσόγειο είναι σημαντικό να είμαστε γνώστες του πολιτισμού των γειτονικών λαών υποστηρίζουν οι εμπνευστές του φεστιβάλ, το οποίο διοργανώνεται από το 2003. Επιδίωξή τους είναι να κατευθύνουν το ενδιαφέρον φορέων και πολιτών στη λογοτεχνία, στις τέχνες και γενικότερα στον πολιτισμό ως προνομιακό χώρο συνάντησης και διαλόγου. Ο βραβευμένος Τούρκος συγγραφέας Ζουλφού Λιβανελί, η Λιβανέζα Χόντα Μπαρακάτ, οι δημοφιλείς στην Ελλάδα Αιγύπτιοι Αλάα Αλ-Ασουάνι και Γκαμάλ Γιτάνι συγκαταλέγονται στους συγγραφείς που έχουν συμμετάσχει στο παρελθόν στις εκδηλώσεις του φεστιβάλ. Ανάμεσά τους και οι δικοί μας Ιωάννα Καρυστιάνη (2003) και Πέτρος Μάρκαρης (2006).

Αναγνώσεις και συζητήσεις στις πλατείες της Λουτσέρα θα πραγματοποιήσουν εφέτος δεκατέσσερις συγγραφείς από την Τυνησία, την Ισπανία, την Ιταλία, τη Γαλλία, τη Μάλτα, την Τουρκία, την Παλαιστίνη, το Μαρόκο, την Ελλάδα και την Κροατία, μεταξύ αυτών ο Τούρκος συγγραφέας Νεντίμ Γκιουρσέλ και η ιταλίδα συγγραφέας παιδικών βιβλίων Σοφία Γκάλο, γνωστοί και οι δύο στην Ελλάδα από πολλές μεταφράσεις τους.

«Είμαστε τόσο κοντά, έχουμε τόσο πολλά κοινά στοιχεία στη νοοτροπία και στην κουλτούρα που τα διαπιστώνει κανείς με την πρώτη ματιά», λέει ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος για τους λαούς της Μεσογείου. Ομοιότητες που εκφράζονται και στη λογοτεχνική αφήγηση, η οποία είναι περισσότερο θερμή και λυρική και λιγότερο στοχαστική από τη γραφή των συγγραφέων του Βορρά: «Οι ιστορίες του Αλ-Ασουάνι στο "Μέγαρο Γιακουμπιάν" (Πόλις, 2007), ενδεικτικά, είναι πολύ οικείες, οι χαρακτήρες του θα μπορούσαν να είναι Έλληνες». Και όμως, δεν υπάρχει ενδιαφέρον για τους γείτονές μας, συνεχίζει. «Μεταφράζονται σύριοι, παλαιστίνιοι, τυνήσιοι, τούρκοι και νοτιοευρωπαίοι συγγραφείς, αλλά πόσοι τους διαβάζουν, σε πόσους φτάνει η φωνή τους;». Να στηρίξουμε περισσότερο τη λογοτεχνία της Μεσογείου με τη διοργάνωση τέτοιων φεστιβάλ και στην Ελλάδα προτείνει ο ίδιος, αντί να στρέφουμε το βλέμμα και τις προσπάθειές μας προς τη Δύση.

Τον έλληνα συγγραφέα θα παρουσιάσει η ιταλίδα νεοελληνίστρια Γκάια Ζακάνι-Κουντάλη, ενώ ηθοποιοί θα διαβάσουν αποσπάσματα από το μυθιστόρημα «Η απίστευτη ιστορία της Πάπισσας Ιωάννας» (Κέδρος, 2000) το οποίο κυκλοφορεί μεταφρασμένο στην Ιταλία από τις εκδόσεις Crocetti.

Η αναγνώριση του οικείου και η γνωριμία με το ανοίκειο, τα σημεία συνάντησης και οι αποκλίσεις, οι κοινοί και διαφορετικοί τρόποι έκφρασης αναζητούνται κάθε χρονιά γύρω από ένα θεματικό κέντρο: το ταξίδι, το ψωμί και η εργασία, σκέψεις και τα συναισθήματα, ο χρόνος, ο έρωτας, οι συγκρούσεις, η αναμονή ήταν θεματικοί άξονες των προηγούμενων διοργανώσεων. Θέμα του 9ου Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Μεσογείου είναι το ψέμα: το ψέμα της Ενωμένης Ευρώπης, η παρωδία της ιστορικής εξαπάτησης, το ψέμα στη λογοτεχνία.

Τα ψέματα του σώματος είναι το θέμα που ανατέθηκε στον Βαγγέλη Ραπτόπουλο. «Το σώμα δεν λέει ποτέ ψέματα. Το ψέμα είναι εγγενές στοιχείο του λόγου, και από τα πιο θεμελιώδη χαρακτηριστικά του. Το σώμα μιλάει εκ φύσεως τη γλώσσα της αλήθειας», μας είπε πριν αναχωρήσει για την Ιταλία, «Σήμερα όμως το σώμα υποφέρει φιμωμένο. Παραμορφώνεται από τα τατουάζ, το πίρσινγκ και τις επεμβάσεις πλαστικής χειρουργικής, βασανίζεται από τα μεταλλαγμένα τρόφιμα, τη μόλυνση, το στρες. Παραμένει ανικανοποίητο. Στις μέρες μας το σώμα νοσεί ανεπ
ανόρθωτα, διότι ακόμη και αυτό κοντεύει να μάθει να λέει ψέματα».

Οι εφημερίδες θα υπάρχουν γιατί υπάρχουν τα πρωινά της Κυριακής

Γιατί Διαβάζουμε Εφημερίδες;
enet.gr 15 Φεβ 10 - 20:14

 * Στο ερώτημα «γιατί ο κόσμος δεν διαβάζει πια εφημερίδες», θα είχα να αντιπροτείνω το «γιατί ο κόσμος συνεχίζει να διαβάζει εφημερίδες». Στο βαθμό που οι περισσότεροι μπορούν ανά πάσα στιγμή να έχουν πρόσβαση σε ό,τι πιο φρέσκο αφορά την είδηση, σε οποιαδήποτε ηλεκτρονική εφημερίδα, ενημερωτικό ιστό ή επίσημο πρακτορείο ειδήσεων, σε οποιαδήποτε γλώσσα και για οποιοδήποτε μέρος του κόσμου, πρόσβαση σε οποιοδήποτε ανάλυση ή άρθρο γνώμης γραμμένο από τον εγκυρότερο δημοσιογράφο έως τον πλέον σεβαστό καθηγητή πανεπιστημίου, μέσα από ημεδαπά ή δορυφορικά κανάλια και το internet, δεν είναι λογικό ν’ αναρωτηθούμε γιατί υπάρχει ακόμα κόσμος (και είναι πολύς), που συνεχίζει ν’ αγοράζει εφημερίδες, κι όταν μάλιστα αυτός ο κόσμος σαν σύνθεση δεν είναι και πολύ διαφορετικός απ’ αυτόν που είναι εξοικειωμένος με τα ηλεκτρονικά μέσα;