Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 19 Οκτωβρίου 2011

Η γλώσσα των νέων (έρευνα του Παν. Αθήνας

Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες

Μοντέλα ανάλυσης και κατανόησης των διαφορών των φύλων στη χρήση της γλώσσας

Δευτέρα 3 Οκτωβρίου 2011

Σκέψεις για την γλώσσα των νέων

πηγή: http://www.mygdoneoi.gr/arthrographia/paidagogika/skepseis-gia-ten-glossa-ton-neon.html


Δεν είναι λίγες οι φορές που τις τελευταίες δεκαετίες ακούγονται δριμύτατες κριτικές κατά της σύγχρονης νεολαίας και του τρόπου που εκφράζεται γλωσσικά. Συνήθως πρόκειται για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και διαφορετικής παιδείας που θεωρούν ότι η γλώσσα των νέων δεν αρμόζει στα ελληνικά ήθη και με αφορμή αυτήν προχωρούν και σε μία γενικότερη κριτική της συμπεριφοράς και των ιδεών τους. Δέχονται επιθέσεις για τις ξενόγλωσσες λέξεις που χρησιμοποιούν και για το υβρεολόγιο και τη χυδαιολογία που έχουν προσαρμόσει στον προφορικό τους λόγο.

Βέβαια, μία τέτοια κριτική δεν είναι και τόσο σύγχρονη. Από την αρχαιότητα ακόμη μεγάλοι φιλόσοφοι προσπαθούσαν να αποκρυπτογραφήσουν τη συμπεριφορά και τη γλώσσα των νέων. Ωστόσο, πρόσφατα σχετικά η κριτική τούτη στρέφεται κυρίως κατά της γλώσσας τους κάνοντας λόγο για αφελληνισμό της.

Οι συνήθεις κατηγορίες που τους αποδίδονται είναι ο επερχόμενος θάνατος της γλώσσας μας με τους νεολογισμούς που χρησιμοποιούνται συχνότατα.

Από την άλλη κατηγορούνται ότι χρησιμοποιούν περιορισμένο λεξιλόγιο στην καθημερινή τους επικοινωνία και πως παραμορφώνουν τη γλωσσική δομή με ασυνταξίες ή αναστατώνουν τον «παραγωγικό μηχανισμό» της ελληνικής παραβιάζοντας τους γραμματικούς κανόνες και δημιουργούν νέες λέξεις αλλάζοντας συχνότατα τις σημασίες των υπαρχουσών λέξεων.

Μία άλλη σχετική κατηγορία είναι ότι δανείζονται αλόγιστα από ξένες γλώσσες και ιδιαίτερα από τα αγγλικά ή τα γαλλικά χρησιμοποιώντας τις ελεύθερα στο γραπτό ή προφορικό λόγο. Σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν οι γνωστές εθνοκεντρικές αντιλήψεις περί αναλφαβητισμού, εφόσον οι νέοι δεν είναι σε θέση να εκφράζονται σωστά γραπτώς.

Κάπου εδώ οφείλουμε να δούμε, όμως, και ποιοι είναι τελικά εκείνοι που αποδίδουν τέτοιες κατηγορίες και αν εν τέλει πρόκειται για επιστήμονες ή απλά θυμοσόφους. Πρόκειται, λοιπόν, όπως προαναφέρθηκε για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν ξεφύγει προ πολλού από τη νεανική. Αναλόγως είναι μίας διαφορετικής κουλτούρας και συχνά απέχουν από τα νεανικά δρώμενα (ακόμη κι αν είναι γονείς μαθητών).

Μέσα στην παραζάλη των ΜΜΕ και δη των ηλεκτρονικών μέσων και τα βιαστικά συμπεράσματα των δημοσιογράφων και ορισμένων φιλολόγων βγαίνουν αβίαστα τέτοια συμπεράσματα. Ωστόσο, οι γλωσσολόγοι –οι ειδικοί επί του θέματος- τονίζουν ότι δεν πρόκειται για ελληνικό φαινόμενο, αλλά για παγκόσμιο. Μάλιστα, αυτοί είναι που υποστηρίζουν άμεσα τη νεολαία, τονίζοντας ότι καμία γλώσσα δε χάθηκε ποτέ λόγο του νεανικού τρόπου επικοινωνίας. Αντίθετα, οι γλώσσες εμπλουτίζονται καθώς μόνο οι νέοι έχουν βιολογικά και κοινωνιολογικά τη δύναμη να παρατηρούν τις κοινωνικές αλλαγές και να τις περιγράφουν.

Εξάλλου, στόχος της γλώσσας είναι η επικοινωνία των μελών μιας συγκεκριμένης κοινωνίας-κοινότητας και ενός συγκεκριμένου τόπου. Εφόσον αυτό επιτυγχάνεται, κανένας δεν έχει δικαίωμα να χαρακτηρίζει τους νέους ότι δε χρησιμοποιούν ορθώς την ελληνική, αλλά χρησιμοποιούν μία εκδοχή της ελληνικής. Εκτός κι αν κάποιος θεωρεί ότι η γλώσσα των νομικών ή των γιατρών ή της ποίησης αποτελούν την επίσημη εκδοχή της ελληνικής. Φυσικά θα επρόκειτο για αστειότητα αλλά αυταπόδεικτα οι προαναφερθείσες επαγγελματικές γλώσσες όπως και όλες οι άλλες κοινωνικές διάλεκτοι εμπλουτίζουν την ελληνική.

Η ίδια η γλώσσα δεν αποτελεί πανάκεια ούτε κάτι στατικό. Ας θυμηθούμε ότι οι αρχαίοι Έλληνες έγραφαν με ατονικό σύστημα, χωρίς κενά μεταξύ των λέξεων, βουστροφηδόν και κεφαλαιογράμματα. Άρα η πρώτη αλλοίωση επήλθε με τους τόνους και τα πνεύματα ή τα μικρά γράμματα. Και πάλι αστειότητες, επειδή όλα ήταν κοινωνικές και πολιτικές ή πολιτιστικές ανάγκες των εποχών. Αφήστε που τότε δεν υπήρχαν υπολογιστές ή ανελκυστήρες ή οδοντογιατροί, χωρίς να ξεχνάμε τη μουσική προφορά της ελληνικής ή την καθαρά φωνητική της γραφή (σήμερα είναι ιστορική και όχι φωνητική, όπως η σλάβικη π.χ.). Η γλώσσα λοιπόν, αλλάζει και δεν κινείται σε γραμμικό επίπεδο ανάλυσης,όπως αυτή της γραμματικής· παρακολουθεί τις κοινωνικές κι επιστημονικές αλλαγές της ομιλούσας ομάδας. Μια γλώσσα διαμορφώνεται μέσα σε ένα συγκεκριμένο και δομημένο κοινωνικό σύνολο με ομοιογένεια.

Από την άλλη, δεν επιτρέπεται να ξεχνάμε ότι η γλώσσα των νέων έχει έναν καθαρά συνθηματικό χαρακτήρα. Οι νέοι θέλουν να μιλούν έτσι για να μη γίνονται κατανοητοί από τους γύρω τους. Σχετικά με την αλόγιστη χρήση των αλλόγλωσσων λέξεων είναι γνωστό ότι ο κώδικας τούτος είναι από τους πιο σαφείς και αφαιρετικούς, χωρίς περιττολογίες και χρησιμοποιείται και από μορφωμένους νέους (γι’ αυτό και στο μάθημα της Έκθεσης έχουν χαμηλούς βαθμούς).

Και δεν μπορώ να παραδεχτώ την θεωρία περί άγνοιας των γραμματικών κανόνων. Οι κανόνες είναι γνωστοί, αλλά μέσα στην ανάγκη διάκρισης στη σχολική και ευρύτερη νεανική κοινότητα αδιαφορούν άμεσα. Αλλά ότι υπάρχει κακή γλωσσική εκπαίδευση ή χαμηλοί βαθμοί που επηρεάζουν σε αυτή την κατεύθυνση είναι γεγονός. Σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν και οι γνωστοί δημοσιογραφικοί νεολογισμοί και τα μαργαριτάρια τους, που επηρεάζουν όλη την κοινωνία και τη νεολαία, σε συνδυασμό με τους διαλόγους μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, εξαρτώμενοι και τούτοι απ’ το μορφωτικό επίπεδο των γονέων.
Σαν επίλογο θα έλεγα ότι η σημερινή νεολαία έχει τη δική της γλώσσα με τους δικούς της κανόνες και στόχο τη μεταξύ τους επικοινωνία μόνο. Τούτος ο συνθηματικός χαρακτήρας εντοπίζεται σε όλο τον κόσμο και κάθε εποχή. Με τον καιρό και την ενηλικίωση και την παράλληλα ενσωμάτωση στην κοινωνία η γλωσσική τους επιλογή εγκαταλείπεται και ακολουθούν τους κανονικούς γλωσσικούς κανόνες.

Στην... Οξφόρδη η αργκό του Ίντερνετ

πηγή: http://stavrochoros.pblogs.gr/2011/03/glwssa-moy-dothhke-internetikh-.html 

Γιάννης Ανδριτσόπουλος


Το κορυφαίο λεξικό ενέταξε λέξεις από την «γλώσσα» των νέων



- «OMG! Αρχίζει το αγαπημένο μου έργο».
- «ic. np».
- «Cu».
- «ΟΚ, l8r».*

Ο παραπάνω -φανταστικός- διάλογος μπορεί να μοιάζει σε πολλούς ακαταλαβίστικος, ωστόσο οι «λέξεις» που περιέχει αποτελούν κοινό τόπο στην επικοινωνία εκατομμυρίων νέων στο Ίντερνετ.

Σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, ώστε να κερδίσουν μια θέση στο πιο φημισμένο λεξικό στον κόσμο: το Oxford English Dictionary.

Βραχυγραφίες και αρκτικόλεξα που χρησιμοποιούνται καθημερινά στον κόσμο της κοινωνικής δικτύωσης και των κινητών τηλεφώνων συνθέτουν μια νέα μορφή επικοινωνίας και παράγουν μια νέα γλώσσα, η οποία, παρά το γεγονός ότι συναντά σφοδρές επικρίσεις, δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Το λεξικό του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ενέταξε στην τελευταία αναθεώρηση της διαδικτυακής του έκδοσης 900 νέες λέξεις και σημασίες, πολλές από τις οποίες προέρχονται από τον εικονικό κόσμο του Ίντερνετ.
*
Τα νέα λήμματα
*
Το αρκτικόλεξο «OMG», εκ του επιφωνήματος «Oh my God!» («Ω! Θεέ μου!»), είναι ένα από τα δεκάδες νέα λήμματα που περιέχονται στην αναθεώρηση του Μαρτίου.

Θα το συναντήσει κανείς χιλιάδες φορές την ημέρα, αν επισκεφθεί τους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook και το Twitter ή παρακολουθήσει μια συνομιλία μεταξύ -κυρίως νέων- χρηστών υπηρεσιών instant messaging, όπως το MSN.

Μεταξύ άλλων, το έγκυρο λεξικό συμπεριέλαβε τα λήμματα «LOL», εκ του «Laughing out loud» («Γελώ δυνατά»), «IMHO», εκ του «In my humble opinion» («Κατά την ταπεινή μου γνώμη»), «BFF», εκ του «Best friends forever» («Καλύτεροι φίλοι για πάντα») και «FYI» εκ του «For your information» («Αν θες να ξέρεις»).

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι συντάκτες του κορυφαίου λεξικού αποφασίζουν να κάνουν ένα «τολμηρό» άνοιγμα στη νέα γλωσσική πραγματικότητα. Στην έκδοση του 2009 είχαν εντάξει το αρκτικόλεξο «WTF», εκ του «What the fuck?», το οποίο αποδίδεται ελεύθερα στα Ελληνικά ως «Τι στο καλό;».


*
Η «διάλεκτος» των νέων
*
Οι εν λόγω «λέξεις» χρησιμοποιούνται καθημερινά σε συνομιλίες μέσω Ίντερνετ και γραπτών μηνυμάτων στα κινητά τηλέφωνα από εκατομμύρια αγγλόφωνους χρήστες.

Εσχάτως, μάλιστα, έχουν ενταχθεί στο λεξιλόγιο και των Ελλήνων χρηστών. Μια ματιά στα προφίλ που διατηρούν στο Facebook πολλοί μαθητές και μαθήτριες από την χώρα μας, είναι αρκετή για να κάνει τον μη εξοικειωμένο με αυτή την ορολογία χρήστη να σαστίσει από το πλήθος των ... άγνωστων λέξεων με το οποίο θα έρθει αντιμέτωπος.

«Η τεχνολογία υπήρξε επί αιώνες ένας από τους μεγαλύτερους τροφοδότες νέου λεξιλογίου. Κοιτάς γύρω σου σήμερα και βλέπεις νέους φορητούς υπολογιστές και νέα κινητά τηλέφωνα. Εκατόν πενήντα χρόνια πριν, έβλεπες νέα τρένα και νέες ατμομηχανές», δήλωσε στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο ABC ο Τζέσε Σίντλοουερ, ένας από τους εκδότες του λεξικού της Οξφόρδης.

*
Η αργκό του... περασμένου αιώνα
*
Παρά το γεγονός ότι τα περισσότερα νέα λήμματα συνδέονται με τις σύγχρονες ηλεκτρονικές επικοινωνίες, ορισμένες από τις «λέξεις» που εντάχθηκαν στο λεξικό είναι, στην πραγματικότητα, αρκετά παλιές.

Για παράδειγμα, η πρώτη επιβεβαιωμένη χρήση του «OMG» έγινε σε επιστολή που συντάχθηκε το 1917.

«Λέξεις που οι περισσότεροι νομίζουν ότι είναι καινούργιες, συνήθως έχουν μακρά ιστορία. Ποιος ξέρει πόσοι άνθρωποι από το 1917 και μετά χρησιμοποίησαν αυτόν τον όρο (σ.σ. το «OMG») σε αλληλογραφία στην οποία απλά δεν έχουμε πρόσβαση;», διερωτήθηκε ο Γκρέιαμ Ντάιαμοντ, υπεύθυνος νέων λημμάτων του Oxford English Dictionary.

Το «FYI» μαρτυρείται από το 1941, ενώ το «LOL» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1960, για να υποδηλώσει, όμως, την ... γριούλα («little old lady»).

Στη νέα έκδοση του Oxford English Dictionary περιλαμβάνεται, ακόμη, η λέξη «Heart» («Kαρδιά»), όχι μόνο ως ουσιαστικό, αλλά και ως ρήμα. Σημαίνει «αγαπώ» (στην αργκό των νέων) και απεικονίζεται με το σύμβολο της καρδιάς (για παράδειγμα «I e Greece» ή «I <3 Greece»).

Οι συντάκτες του λεξικού κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι χρήστες του Διαδικτύου και των υπηρεσιών γραπτών μηνυμάτων στα κινητά τηλέφωνα θεωρούν απείρως πιο εύκολο και γρήγορο να πληκτρολογήσουν ένα αρκτικόλεξο από το να γράψουν ολόκληρες τις λέξεις.

Επίσης, οι βραχυγραφίες «βοηθούν» τους χρήστες να γράψουν περισσότερες λέξεις σε πλατφόρμες όπου υπάρχει όριο στον αριθμό χαρακτήρων που μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει (π.χ. στο Twitter ή στα SMS).

Πολλά αρκτικόλεξα και βραχυγραφίες δεν προέρχονται από τον κόσμο του Ίντερνετ. Το «WAG», για παράδειγμα, σημαίνει «Wives and girlfriends» («Σύζυγοι και φιλενάδες»).

Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 2002 για να περιγράψει τις συντρόφους των ποδοσφαιριστών της εθνικής ομάδας της Βρετανίας. Σήμερα χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει τις «λαμπερές» συντρόφους διασήμων ανδρών και φαίνεται ότι η χρήση του είναι τόσο διαδεδομένη ώστε κέρδισε μια θέση στο λεξικό.

Οι λεξικογράφοι του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης δημοσιεύουν ενημερώσεις της online έκδοσης του λεξικού κάθε τρεις μήνες.

Η διαδικτυακή έκδοση, η οποία ξεκίνησε το 2000, δέχεται κάθε μήνα δύο εκατομμύρια επισκέψεις. Μάλιστα, ενδέχεται να αντικαταστήσει πλήρως το 20τομο λεξικό, το οποίο εκδόθηκε για τελευταία φορά σε έντυπη μορφή το 1989.

Αυτή την περίοδο συντάσσεται η επόμενη έκδοση, διαδικασία που θα διαρκέσει περίπου 10 χρόνια, κάτι που κάνει τους εκδότες του λεξικού να αμφιβάλλουν αν τότε θα υπάρχει ζήτηση για την έντυπη έκδοση. Έτσι, είναι πιθανό το λεξικό να κυκλοφορήσει μόνο σε ηλεκτρονική μορφή.

Τα δημοφιλέστερα αρκτικόλεξα και βραχυγραφίες του Ίντερνετ
(και η ελεύθερη απόδοσή τους στα Ελληνικά)

afk - away from keyboard (δεν είμαι στο πληκτρολόγιο)
asap - as soon as possible (το συντομότερο δυνατόν)
b4 - before (πριν)
btw - by the way (επί τη ευκαιρία)
cu - see you (τα λέμε)
fyi - for your information (αν θες να ξέρεις)
g2g - got to go (πρέπει να φύγω)
gl - good luck (καλή τύχη)
ic - I see (μάλιστα)
ik- I know (το ξέρω)
imho - in my humble opinion (Κατά την ταπεινή μου γνώμη)
j/k - just kidding (πλάκα κάνω)
K - ok (εντάξει)
l8r - later (τα λέμε αργότερα)
lol - laugh out loud (γελώ δυνατά)
lmao - laughing my ass out (γελλώ πολύ δυνατά)
nm - never mind (δεν πειράζει)
np - no problem (κανένα πρόβλημα)
omg - oh my God (Ω! Θεέ μου!)
plz - please (σε παρακαλώ)
ppl - people (άνθρωποι)
qt - cutie (ομορφούλα)
thx - thanks (σ' ευχαριστώ)
ttyl - talk to you later (τα λέμε αργότερα)
ty - thank you (σ' ευχαριστώ)
u2 - you too (κι εσύ επίσης)
w8 - wait (περίμενε)
y- why? (γιατί;)
-----

* - «Ω! Θεέ μου! Αρχίζει το αγαπημένο μου έργο».
- «Μάλιστα. Κανένα πρόβλημα».
- «Τα λέμε».
- «Εντάξει, τα λέμε αργότερα».

---

Σάββατο 21 Μαΐου 2011

Η γλώσσα των νέων και τα χαρακτηριστικά της


»»»  του Γιάννη Ανδρουτσόπουλου 



1. ορισμός 

Ο όρος γλώσσα των νέων δηλώνει το σύνολο των γλωσσικών φαινομένων που χαρακτηρίζουν την επικοινωνία των νέων μεταξύ τους. Παρά τον χαρακτηρισμό "γλώσσα", η γλώσσα των νέων δεν είναι ένα αυτοτελές γλωσσικό σύστημα, αλλά μια "κοινωνιόλεκτος" [sociolect], δηλαδή ένας τρόπος ομιλίας με λεξιλογικά, πραγματολογικά και δομικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιείται υπό ορισμένες συνθήκες επικοινωνίας και είναι μέρος της γλωσσικής συνείδησης μιας κοινότητας. Η κοινωνική βάση της γλώσσας των νέων είναι η "παρέα", το δίκτυο των συνομηλίκων. Κατά συνέπεια δεν υπάρχει μια ενιαία γλώσσα των νέων, αλλά ένα σύνολο από επιμέρους τρόπους ομιλίας με κοινές τάσεις διαμόρφωσης και κοινά γλωσσικά στοιχεία. Καθώς η ελληνική έρευνα είναι ακόμη περιορισμένη, τα στοιχεία που ακολουθούν συνδυάζουν ευρήματα από διάφορες γλώσσες.
2. χαρακτηριστικά της γλώσσας των νέων