Για τον προφορικό λόγο

Η άνοδος της προφορικότητας στα Αναλυτικά ΠρογράμματαΣπουδών

Κοινωνικές Γλωσσικές Ποικιλίες

Η γλώσσα των νέων (έρευνα του Παν. Αθήνας

Λεξικογραμματικές πτυχές της γλώσσας των νέων

Η μαγική δύναμη των λέξεων

«Η γλώσσα μου είναι ελληνική κι είναι γεμάτη λέξεις»

Η μαγική δύναμη των λέξεων

«Οι λέξεις δεν πεθαίνουν ποτέ», Παρά-μυθοι Τασούλας Καραγεωργίου

Σε μένα οι λέξεις μοιάζουν σαν πουλιά. Για να ’μαι ειλικρινής, σαν τα πουλιά μου φεύγουν απ’ τα χέρια.

Οι σπάνιες λέξεις είναι σπάνια πουλιά, οι άλλες, οι κοινόχρηστες, είναι πουλιά συνηθισμένα. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως κι αυτά δεν θέλουν τη φροντίδα μας. Υπάρχουν λέξεις που κρυώνουνε και ίσως να πεθαίνουν κιόλας απ’ το κρύο.

Όμως ένα καλό που έχουνε οι λέξεις, δεν το έχουνε οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι ζούνε μια φορά. Αντίθετα, εκείνες μπορούνε ν’ αναστηθούν, ίσως γιατί στ’ αλήθεια δεν πεθαίνουν ποτέ. Ξέρετε τι παθαίνουν; Απολιθώνονται και κάθονται καρτερικά και περιμένουν σαν το παιχνίδι με τα αγάλματα. Ποιον περιμένουν; Εγώ νομίζω πως μπορεί να περιμένουνε κι εμένα. Δεν λέω μονάχα εμένα. Νομίζω, όμως, πως έχουν τις ελπίδες τους στηρίξει στα παιδιά. Είναι πουλιά από πηλό που περιμένουνε να τα ζεστάνουμε με την ανάσα μας. Λέω «αμέθυστος» και κάτι αστράφτει, λέω «αμάραντος» και γίνομαι μεγάλη σαν βουνό, λέω «ζαρκάδι» και μπροστά μου ανοίγεται ένας κάμπος.

Πάντως δεν φέρονται στις λέξεις όλοι οι άνθρωποι το ίδιο. Υπάρχουνε πολλοί που φέρονται καθώς ο κυνηγός που έμαθε σκοποβολή βάζοντας στόχο την καρδιά ενός αηδονιού. Άλλοι πάλι στήνουνε δόκανα να πιάσουν τις πιο σπάνιες. Είναι οι συλλέκτες. Αυτοί τις βάζουν σε κλουβιά και τις επιδεικνύουν. Οι πιο άκαρδοι μάλιστα τις ταριχεύουν κιόλας! Τότε τις βλέπεις σε σαλόνια, ακίνητες με ανοιχτά φτερά. Πολλοί τις λέξεις τις θεωρούνε φαίνεται ένα νόστιμο μεζέ. Τις πιο μικρές και τρυφερές τις κάνουν μια χαψιά. Οι πιο σπάταλοι από αυτούς τις φτύνουν κιόλας. Άλλοι πάλι παίζουν μαζί τους επικίνδυνα παιχνίδια, όπως η γάτα μου προχθές που για ένα γούστο σκότωσε ένα τόσο δα παπαγαλάκι κι έπειτα το παράτησε νεκρό στην τσιμεντένια αυλή.

Εγώ, όταν μεγαλώσω, δεν θα ’θελα να μοιάσω με κανέναν από αυτούς. Γι’ αυτό και λέω μέσα μου μια λέξη μαγική: λέω τη λέξη «άψινθος». Και τώρα, θα ρωτήσετε, τι πάει να πει. Και δε μου λέτε, άμα την ξέρατε, θα ήτανε μια λέξη μαγική;

Μπορείτε να διαλέξετε κι εσείς τη μαγική σας λέξη. Γιατί, όπως σας έλεγα και στην αρχή, η γλώσσα μου είναι ελληνική κι είναι γεμάτη λέξεις.

(από τους ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. 16)

Η δύναμη του λόγου

πηγή: enet.gr 

Από τον ΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗ

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα ομιλίας του ισπανού φιλοσόφου Φερνάντο Σαβατέρ στο «Φόρουμ του βιβλίου», που οργανώθηκε τον Νοέμβριο του 2008 στο Κάλιαρι.

Η Εμιλι Ντίκινσον γράφει: «Δεν γνωρίζω τίποτα στον κόσμο που να έχει τόση δύναμη όση η λέξη. Μερικές φορές γράφω μία και την κοιτάζω μέχρις ότου αρχίσει να λάμπει». Συχνά με ρωτούν αν η Εμιλι Ντίκινσον, μια συνεσταλμένη ποιήτρια του 19ου αιώνα, ενός αιώνα οπτιμισμού και ακλόνητης πίστης στην πρόοδο (αν και αυτή δεν ήταν βέβαια μια αγωνίστρια), θα σκεφτόταν το ίδιο στον σημερινό κόσμο, έναν κόσμο φόβου. Φόβου για την τύχη της οικονομίας, για την απειλή στην επιβίωση της ανθρωπότητας, για την τρομοκρατία, τον πόλεμο, την εγκληματικότητα. Σε αυτό το ερώτημα εγώ απαντάω: ναι. Για έναν απλό λόγο: το σύμπαν μας έχει θεμελιωθεί από τον λόγο.

Η μυθολογική μας παράδοση λέει ότι «Εν αρχή ην ο Λόγος». Στην αρχή είναι τα λόγια αυτά που γεννούν τα πράγματα. Το ίδιο ισχύει σε μεγάλο βαθμό στη ζωή μας, στην καθημερινότητά μας. Είμαστε συμβολικά όντα, δηλαδή υποταγμένα σε ένα δεσμό λέξεων.

Ο Αριστοτέλης, όταν υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό ζώο, κάτοχος πολιτικής γνώσης, μια ύπαρξη που ζει σε συντροφιά με τους άλλους, το κάνει βασιζόμενος στο γεγονός ότι εμείς οι άνθρωποι μιλάμε, χρησιμοποιούμε μια γλώσσα -την οποία δεν την έχουμε επινοήσει, αλλά την έχουμε βρει ήδη δεδομένη- και ότι αυτή η γλώσσα δίνει μορφή στη σκέψη μας, στις επιθυμίες μας.

Ακόμα και ο αναχωρητής ή εκείνος που αποσύρεται στη μοναξιά του βουνού, μιλάει με τον εαυτό του και με το Θεό με μια γλώσσα που δεν έχει επινοήσει, αλλά την έχει βρει έτοιμη για χρήση. Αυτή η γλώσσα δεν είναι τίποτε άλλο παρά η κοινωνία που ζει μέσα στον καθένα από μας. Ιδού γιατί αυτό που μας συγκροτεί ως πολιτικά, κοινωνικά και ανθρώπινα όντα και μας καθιστά μέρος του ανθρώπινου γένους είναι η ικανότητά μας να μιλάμε και κυρίως να κατανοούμε το νόημα του γλωσσικού συμβόλου, ενός κόσμου λέξεων.

Οι λέξεις αλλάζουν, όπως αλλάζουν και τα μέσα επικοινωνίας με τα οποία αυτές μεταβιβάζονται από το ένα μέρος στο άλλο, αλλά ο κεντρικός τους ρόλος παραμένει αναλλοίωτος. Χρησιμεύουν για να εκφράζουν τα πάντα: τα συναισθήματα, τα όνειρα και τα σχέδια για το μέλλον, την ορθολογική σκέψη καθώς και τα τρελά πάθη.

Οταν λέω αυτά τα πράγματα, μιλώντας σαν γέρος λόγιος, μου αντιτείνουν ότι σήμερα οι λέξεις υποκαθίστανται συχνά από άλλες, πιο ισχυρές μορφές επικοινωνίας: εικόνες, κινηματογραφικές και τηλεοπτικές ταινίες. Υπάρχει μάλιστα ένα είδος ουτοπικού αφορισμού, που επαναλαμβάνεται συνεχώς, σύμφωνα με τον οποίο μια εικόνα αξίζει περισσότερο από χίλιες λέξεις. Δεν συμφωνώ και δεν είναι αληθινό. Μια εικόνα χωρίς λέξεις δεν αξίζει τίποτα. Αναφέρω ένα παράδειγμα: η φωτογραφία ενός πτώματος σε ένα χωράφι πάνω σε ένα λόφο μπορεί να αντιστοιχεί σε εκείνη του θύματος ενός εγκλήματος, ενός πολέμου, ενός ατυχήματος. Αλλά αυτό το πτώμα μπορεί να είναι και το πτώμα ενός εκτελεσμένου δικτάτορα. Τα συμφραζόμενα θα είναι εκείνα που θα καταστήσουν κατανοητή την εικόνα: τρομερή, αξιοθαύμαστη, θλιβερή.

Προσοχή όμως! Οι λέξεις και οι εικόνες μπορεί να είναι απατηλές. Ενας λόγος παραπάνω για να πούμε ότι μια απομονωμένη εικόνα δεν έχει ποτέ αρκετή δύναμη. Αληθεύει όμως το αντίθετο: οι λέξεις αφαιρούν τη δύναμη των εικόνων.

Αληθεύει επίσης ότι σήμερα οι λέξεις φτάνουν σε μας μέσα από ασυνήθιστα μέσα. Στην αρχή και για πολλούς αιώνες οι λέξεις ήταν αποκλειστικά προφορικές. Στη συνέχεια μετατράπηκαν σε γραπτές λέξεις, με σκοπό να προσδιοριστούν οι νόμοι και οι κανόνες συμπεριφοράς. Μόνον αργότερα θα αρχίσουν να τυπώνονται και να αποδίδονται, ενώ σήμερα φτάνουν σε μας από την οθόνη του υπολογιστή και μέσα από μηνύματα κάθε τύπου. Ωστόσο, επιμένω: η δύναμη των λέξεων συνεχίζει να είναι η ίδια.

Πώς γίνεται αυτό; Επειδή όσο ισχυρή και να είναι η επίδραση των εικόνων, πρόκειται μόνον για μια υπνωτιστική επίδραση. Για να μας κάνει να συλλογιστούμε ή να αναπτύξουμε κριτικό πνεύμα, μια εικόνα δεν είναι αρκετή, ενώ ο λόγος είναι πάντοτε.

Αφού έπλεξα αυτό το εγκώμιο στο λόγο, θα ήθελα να προειδοποιήσω τον αναγνώστη: υπάρχει ένας εθισμός στις λέξεις. Υπάρχουν οι λέξεις που καταλήγουν να χάνουν τη λαμπρή τους όψη και που δεν λάμπουν πλέον, αντίθετα με την εικόνα που έδινε η Εμιλι Ντίκινσον. Μερικές λέξεις, εξαιτίας του ότι επαναλαμβάνονται ή πέφτουν στο κενό, χάνουν το νόημά τους.

Εχω στο νου μου εκφράσεις όπως «δημοκρατία», «ελευθερία» ή ακόμη και εκείνες τις ερωτικές, όπως το «σ' αγαπώ». Τις έχουμε ακούσει πάρα πολλές φορές, έχουμε δει την πραγματικότητα να τις διαψεύδει και επομένως καταλήγουμε να δυσπιστούμε γι' αυτές. Οι λόγοι των πολιτικών, για παράδειγμα, είναι συνήθως γεμάτοι με αυτές τις λέξεις και λένε όλο και λιγότερα ή τίποτα. Ιδού γιατί το να εμφυσήσει νέα ζωή στις λέξεις είναι ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα της λογοτεχνίας.

Οι μεγάλοι συγγραφείς είναι εκείνοι που κατορθώνουν να δώσουν στις λέξεις κοινής χρήσης -όχι σε εκείνες τις παράξενες ή ασυνήθιστες- μια νέα ζωή, μια νέα δύναμη (...).*

Α2: Νεοελληνική Γλώσσα: Τι έχουμε για μάθημα, αύριο Δευτέρα 10 του Οκτώβρη 2010

4^Ο Γενικό Λύκειο Χαλκίδας                                       Σχολ. έτος 2011-12

Νεοελληνική Γλώσσα  Α’ Λυκείου

Τμήμα Α2

δίωρο:   2η - 3η ώρα - Δευτέρα 10 του Οκτώβρη 2011

Ι. Άσκηση (στο σπίτι - στο τετράδιο Νεοελληνικής Γλώσσας)

"Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει"

Να αναπτύξετε το νόημα της φράσης σε ένα κείμενο τουλάχιστον 300 λέξεων.

Είδος κειμένου: άρθρο που θα δημοσιευθεί σε μαθητικό περιοδικό (ή θα αναρτηθεί -"θα ανέβει"- σε μαθητικό -σχολικό ιστολόγιο)

Για να γράψετε το κείμενό σας μπορείτε να αξιοποιήσετε:

1. αυτά που αναφέρει το Σχολικό Εγχειρίδιο στη σελίδα 20

2. τη σχετική συζήτηση που έγινε πάνω στο θέμα αυτό στην τάξη 

3. "η δύναμη ττου λόγου" 



 ΙΙ. Παρακάτω μάθημα

Οι ποικιλίες της γλώσσας

1. Γεωγραφικές γλωσσικές ποικιλίες σσ. 22-28

χρήσιμες διευθύνσεις για τα ιδιώματα και τις διαλέκτους

• παρδαλή λέξη
•  
• www.pontos.gr 
•  
• http://www.cretan-music.gr 
•  
• http://arkadia.ceid.upatras.gr/ 

• http://abnet.agrino.org/htmls/D/D007.html 

• http://abnet.agrino.org/htmls/D/D007.html 

Πολύγλωσσοι για χόμπι και δουλειά

 ΤΟ ΒΗΜΑ: 05/11/2010, 19:54   



Εφεση στις ξένες γλώσσες, είτε για να αποκτήσουν πλεονέκτημα στην απαιτητική αγορά εργασίας του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου είτε από χόμπι, παρουσιάζουν σταθερά οι Ελληνες. Το γεγονός αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ειδικά όταν, σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, το 83% των Ευρωπαίων αναγνωρίζει μεν τη σημασία της γνώσης ξένων γλωσσών, περίπου ένας στους δύο (44%) όμως παραδέχεται ότι δεν μπορεί να κάνει ολοκληρωμένη συζήτηση σε άλλη γλώσσα, πέραν της μητρικής. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν και ορισμένοι Ευρωπαίοι οι οποίοι ανεξάρτητα από τις κλασικές ή όχι σπουδές τους επιδιώκουν να μάθουν Ελληνικά.

Η τάση αυτή των Ελλήνων τούς οδηγεί και στην εκμάθηση πιο... σπάνιων γλωσσών. Η ιστορικός κυρία Κατερίνα Χάλκου αγαπά το θέατρο. Πριν από δύο χρόνια άρχισε μαθήματα ρωσικής γλώσσας. «Αισθανόμουν ότι διαβάζοντας και βλέποντας ρωσικό θέατρο σε μετάφραση κάτι έχανα» είπε στο «Βήμα». «Θα ήθελα να μπορώ να διαβάσω ένα κείμενο ή να παρακολουθήσω μια παράσταση στα ρωσικά. Με γοητεύει ο ρυθμός και ο ιδιαίτερος ήχος της γλώσσας». Αρχισε εντατικά μαθήματα, έξι ώρες την εβδομάδα

Πολλαπλογλωσσία Μάθε, παιδί μου, γλώσσες

Λαμπρινή Κουζέλη


Η τάση που επικρατεί σήμερα στην Ευρώπη- και την οποία, προς το παρόν, υποτιμά η Ελλάδα- είναι η... πολλαπλογλωσσία

ΤΟ ΒΗΜΑ: 12/11/2010, 06:45

Η εποχή που τα αγγλικά συν ακόμη μία γλώσσα θεωρούνταν υπεραρκετά εφόδια έχει περάσει ανεπιστρεπτί

emailεκτύπωση

Η κατάκτηση μιας ή δύο ξένων γλωσσών σε επίπεδο φυσικού ομιλητή, κάτι που αποτελούσε ως τώρα στόχο της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης, δεν είναι αρκετή στο σύγχρονο πολυπολιτισμικό περιβάλλον της κινητικότητας και των έντονων αλλαγών, υποστηρίζουν οι ειδικοί. Ο νέος όρος λοιπόν που επιστρατεύθηκε για να περιγράψει την τάση που επικρατεί σήμερα στην Ευρώπη σε ό,τι αφορά τη γνώση ξένων γλωσσών είναι «πολλαπλογλωσσία».

«Η ανάπτυξη δεξιοτήτων σε πολλές διαφορετικές γλώσσες και η χρήση τους στην επικοινωνία αποτελεί πλέον τη βάση για τον διαπολιτισμικό διάλογο, την κοινωνική συνοχή, την ενίσχυση της δημοκρατίας και την οικονομική πρόοδο» είπε ο Βάλντεμαρ Μαρτινιούκ, εκτελεστικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού Κέντρου Σύγχρονων Γλωσσών (ΕΚΣΓ) του Συμβουλίου της Ευρώπης, σε ανοιχτή συζήτηση με θέμα «Οι νέοι και οι ξένες γλώσσες: Εκπαιδευτικές προκλήσεις και επαγγελματικές προοπτικές», που διοργανώθηκε χθες στο Ινστιτούτο Γκαίτε στην Αθήνα, από το ελληνικό παράρτημα της Ενωσης Μορφωτικών Ινστιτούτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕUΝΙC).

Με αυτούς τους στόχους ευθυγραμμίζεται η ενιαία εθνική γλωσσική εκπαιδευτική πολιτική και σχεδιάζεται η αναβάθμιση της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης στα σχολεία της χώρας. Από τις πρώτες εμπειρίες από τα 800 δημοτικά με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα προκύπτει πάντως ότι στα νέα προγράμματα γλωσσομάθειας δυσκολότερα προσαρμόζονται οι γονείς, σύμφωνα με την κυρία Βασιλική Δενδρινού, επιστημονική υπεύθυνη νέων προγραμμάτων για την ξενόγλωσση εκπαίδευση του υπουργείου Παιδείας.

Οι έλληνες γονείς θεωρούν ότι γνωρίζουν τι πρέπει να διδαχθεί το παιδί τους σε κάθε γλώσσα, πώς να τη διδαχθεί και πότε θα έχει «τελειώσει» με μια γλώσσα, αποκτώντας πτυχίο, και αντιστέκονται στη γλωσσική εκπαίδευση μέσω βιωματικών δραστηριοτήτων ή άλλων μέσων και χωρίς συγκεκριμένο εγχειρίδιο, επειδή αισθάνονται ανασφάλεια, ενώ υποτιμούν τη δημόσια εκπαίδευση σε σχέση με την ιδιωτική.

Στον νέο κόσμο των πολλαπλών γλωσσών που δημιουργείται, αισιόδοξες πάντως είναι οι δηλώσεις του κ. Μαρτινιούκ για το μέλλον των «μικρών» γλωσσών, όπως η ελληνική: «Είναι εκείνες που εκτιμώνται πλέον περισσότερο στον ακαδημαϊκό και στον επαγγελματικό χώρο όπου η αγγλική δεν αποτελεί προσόν γιατί θεωρείται δεδομένη» είπε, ενώ τόνισε τη σημασία κάθε γλώσσας ως εργαλείου σκέψης και έκφρασης συναισθημάτων, παράγοντα που λαμβάνεται υπόψη στις πολιτικές προώθησης και υποστήριξης της γλωσσομάθειας στην Ευρώπη ανεξάρτητα από το οικονομικό ενδιαφέρον και τον αριθμό των ομιλητών κάθε γλώσσας.

Κείμενα για τα κινητά και τα SMS

Η αναζήτηση μέσω google μάς απέφερε τα εξής


1ο κείμενο (ο Έλληνας και το κινητό του)


2ο κείμενο (ο ρόλος των μηνυμάτων στη διαφήμιση)

3ο κείμενο (o ρόλος των sms στη διαφήμιση)

Κείμενα για τη γλώσσα

Η γλώσσα της εξουσίας + η εξουσία της γλώσσας


Δημήτρης Αγγελίδης, εφ. Ελευθεροτυπία, 20/9/2009

Κατηγορούμε συχνά τους πολιτικούς ότι χρησιμοποιούν γλώσσα «ξύλινη», μια έννοια μάλλον ασαφή, που σημαίνει συνήθως γλώσσα άκαμπτη, δυσνόητη και απομακρυσμένη από την πραγματικότητα.

Αν και σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό η κατηγορία αυτή ενδέχεται να ευσταθεί, ο πολιτικός λόγος, και μάλιστα σε προεκλογικές περιόδους, χρησιμοποιεί άλλους, πιο ενδια- φέροντες μηχανισμούς για να πετύχει το στόχο του. Με τη βοήθεια της Μάρως Κακριδή - Φερράρι, επίκουρης καθηγήτριας Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναζητήσαμε μερικούς από τους μηχανισμούς του πολιτικού λόγου σε προεκλογικές ομιλίες του Κ. Καραμανλή και του Γ. Παπανδρέου, λίγες ημέρες μετά την προκήρυξη των εκλογών.

Δεν είναι, βέβαια, μόνον ο πολιτικός λόγος που οργανώνεται με συγκεκριμένο τρόπο, προκειμένου να πετύχει έναν συγκεκριμένο σκοπό. Ολοι οι ομιλητές, κάθε φορά, κάνουν συγκεκριμένες επιλογές λεξιλογίου και γραμματικής. Αυτές οι επιλογές υποβάλλουν μια συγκεκριμένη οπτική της πραγματικότητας και αποκλείουν άλλες, οι οποίες θα προέκυπταν αν οι επιλογές των ομιλητών ήταν διαφορετικές. Αλλο είναι να πεις: «Απωθήθηκαν ταραχοποιά στοιχεία» και άλλο «Η αστυνομία χτύπησε διαδηλωτές». Οι δύο φράσεις νοηματοδοτούν τελείως διαφορετικά το ίδιο περιστατικό.

«Όταν επαναλαμβάνονται συγκεκριμένες επιλογές λεξιλογίου και γραμματικής, τότε όχι απλώς υποβάλλουν, αλλά ουσιαστικά επιβάλλουν εμμέσως την οπτική τού ομιλητή» λέει η Μάρω Κακριδή - Φερράρι. «Αυτή είναι η περίπτωση του πολιτικού λόγου, ενός κειμενικού είδους που αποκτά την οργάνωση και τις συμβάσεις του από την κοινωνική πρακτική της πολιτικής δραστηριότητας στις διάφορες εκφάνσεις της (συνέντευξη, κοινοβουλευτική ομιλία, προεκλογική ομιλία κ.ά.) και από τα υποκείμενα που εμπλέκονται σ' αυτήν: τους πολιτικούς και το ακροατήριό τους, ως πιθανούς ψηφοφόρους».

Στην προσπάθειά του να κερδίσει την ψήφο μας, ο πολιτικός δεν χρησιμοποιεί μόνο το λόγο. Ο λόγος συμβάλλει σε άλλες σημειωτικές πρακτικές, από το ντύσιμο ώς τις χειρονομίες που χρησιμοποιεί ο πολιτικός, στο πλαίσιο πάντα της δεδομένης πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Ο κόμπος της γραβάτας που έλυσε ο Κ. Καραμανλής στο τέλος της ομιλίας του προς τα μέλη της ΟΝΝΕΔ, στο Αιγάλεω, είναι ένα παράδειγμα.

Αλλο παράδειγμα είναι

Στην... Οξφόρδη η αργκό του Ίντερνετ

πηγή: http://stavrochoros.pblogs.gr/2011/03/glwssa-moy-dothhke-internetikh-.html 

Γιάννης Ανδριτσόπουλος


Το κορυφαίο λεξικό ενέταξε λέξεις από την «γλώσσα» των νέων



- «OMG! Αρχίζει το αγαπημένο μου έργο».
- «ic. np».
- «Cu».
- «ΟΚ, l8r».*

Ο παραπάνω -φανταστικός- διάλογος μπορεί να μοιάζει σε πολλούς ακαταλαβίστικος, ωστόσο οι «λέξεις» που περιέχει αποτελούν κοινό τόπο στην επικοινωνία εκατομμυρίων νέων στο Ίντερνετ.

Σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, ώστε να κερδίσουν μια θέση στο πιο φημισμένο λεξικό στον κόσμο: το Oxford English Dictionary.

Βραχυγραφίες και αρκτικόλεξα που χρησιμοποιούνται καθημερινά στον κόσμο της κοινωνικής δικτύωσης και των κινητών τηλεφώνων συνθέτουν μια νέα μορφή επικοινωνίας και παράγουν μια νέα γλώσσα, η οποία, παρά το γεγονός ότι συναντά σφοδρές επικρίσεις, δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Το λεξικό του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ενέταξε στην τελευταία αναθεώρηση της διαδικτυακής του έκδοσης 900 νέες λέξεις και σημασίες, πολλές από τις οποίες προέρχονται από τον εικονικό κόσμο του Ίντερνετ.
*
Τα νέα λήμματα
*
Το αρκτικόλεξο «OMG», εκ του επιφωνήματος «Oh my God!» («Ω! Θεέ μου!»), είναι ένα από τα δεκάδες νέα λήμματα που περιέχονται στην αναθεώρηση του Μαρτίου.

Θα το συναντήσει κανείς χιλιάδες φορές την ημέρα, αν επισκεφθεί τους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook και το Twitter ή παρακολουθήσει μια συνομιλία μεταξύ -κυρίως νέων- χρηστών υπηρεσιών instant messaging, όπως το MSN.

Μεταξύ άλλων, το έγκυρο λεξικό συμπεριέλαβε τα λήμματα «LOL», εκ του «Laughing out loud» («Γελώ δυνατά»), «IMHO», εκ του «In my humble opinion» («Κατά την ταπεινή μου γνώμη»), «BFF», εκ του «Best friends forever» («Καλύτεροι φίλοι για πάντα») και «FYI» εκ του «For your information» («Αν θες να ξέρεις»).

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι συντάκτες του κορυφαίου λεξικού αποφασίζουν να κάνουν ένα «τολμηρό» άνοιγμα στη νέα γλωσσική πραγματικότητα. Στην έκδοση του 2009 είχαν εντάξει το αρκτικόλεξο «WTF», εκ του «What the fuck?», το οποίο αποδίδεται ελεύθερα στα Ελληνικά ως «Τι στο καλό;».


*
Η «διάλεκτος» των νέων
*
Οι εν λόγω «λέξεις» χρησιμοποιούνται καθημερινά σε συνομιλίες μέσω Ίντερνετ και γραπτών μηνυμάτων στα κινητά τηλέφωνα από εκατομμύρια αγγλόφωνους χρήστες.

Εσχάτως, μάλιστα, έχουν ενταχθεί στο λεξιλόγιο και των Ελλήνων χρηστών. Μια ματιά στα προφίλ που διατηρούν στο Facebook πολλοί μαθητές και μαθήτριες από την χώρα μας, είναι αρκετή για να κάνει τον μη εξοικειωμένο με αυτή την ορολογία χρήστη να σαστίσει από το πλήθος των ... άγνωστων λέξεων με το οποίο θα έρθει αντιμέτωπος.

«Η τεχνολογία υπήρξε επί αιώνες ένας από τους μεγαλύτερους τροφοδότες νέου λεξιλογίου. Κοιτάς γύρω σου σήμερα και βλέπεις νέους φορητούς υπολογιστές και νέα κινητά τηλέφωνα. Εκατόν πενήντα χρόνια πριν, έβλεπες νέα τρένα και νέες ατμομηχανές», δήλωσε στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο ABC ο Τζέσε Σίντλοουερ, ένας από τους εκδότες του λεξικού της Οξφόρδης.

*
Η αργκό του... περασμένου αιώνα
*
Παρά το γεγονός ότι τα περισσότερα νέα λήμματα συνδέονται με τις σύγχρονες ηλεκτρονικές επικοινωνίες, ορισμένες από τις «λέξεις» που εντάχθηκαν στο λεξικό είναι, στην πραγματικότητα, αρκετά παλιές.

Για παράδειγμα, η πρώτη επιβεβαιωμένη χρήση του «OMG» έγινε σε επιστολή που συντάχθηκε το 1917.

«Λέξεις που οι περισσότεροι νομίζουν ότι είναι καινούργιες, συνήθως έχουν μακρά ιστορία. Ποιος ξέρει πόσοι άνθρωποι από το 1917 και μετά χρησιμοποίησαν αυτόν τον όρο (σ.σ. το «OMG») σε αλληλογραφία στην οποία απλά δεν έχουμε πρόσβαση;», διερωτήθηκε ο Γκρέιαμ Ντάιαμοντ, υπεύθυνος νέων λημμάτων του Oxford English Dictionary.

Το «FYI» μαρτυρείται από το 1941, ενώ το «LOL» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1960, για να υποδηλώσει, όμως, την ... γριούλα («little old lady»).

Στη νέα έκδοση του Oxford English Dictionary περιλαμβάνεται, ακόμη, η λέξη «Heart» («Kαρδιά»), όχι μόνο ως ουσιαστικό, αλλά και ως ρήμα. Σημαίνει «αγαπώ» (στην αργκό των νέων) και απεικονίζεται με το σύμβολο της καρδιάς (για παράδειγμα «I e Greece» ή «I <3 Greece»).

Οι συντάκτες του λεξικού κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι χρήστες του Διαδικτύου και των υπηρεσιών γραπτών μηνυμάτων στα κινητά τηλέφωνα θεωρούν απείρως πιο εύκολο και γρήγορο να πληκτρολογήσουν ένα αρκτικόλεξο από το να γράψουν ολόκληρες τις λέξεις.

Επίσης, οι βραχυγραφίες «βοηθούν» τους χρήστες να γράψουν περισσότερες λέξεις σε πλατφόρμες όπου υπάρχει όριο στον αριθμό χαρακτήρων που μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει (π.χ. στο Twitter ή στα SMS).

Πολλά αρκτικόλεξα και βραχυγραφίες δεν προέρχονται από τον κόσμο του Ίντερνετ. Το «WAG», για παράδειγμα, σημαίνει «Wives and girlfriends» («Σύζυγοι και φιλενάδες»).

Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 2002 για να περιγράψει τις συντρόφους των ποδοσφαιριστών της εθνικής ομάδας της Βρετανίας. Σήμερα χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει τις «λαμπερές» συντρόφους διασήμων ανδρών και φαίνεται ότι η χρήση του είναι τόσο διαδεδομένη ώστε κέρδισε μια θέση στο λεξικό.

Οι λεξικογράφοι του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης δημοσιεύουν ενημερώσεις της online έκδοσης του λεξικού κάθε τρεις μήνες.

Η διαδικτυακή έκδοση, η οποία ξεκίνησε το 2000, δέχεται κάθε μήνα δύο εκατομμύρια επισκέψεις. Μάλιστα, ενδέχεται να αντικαταστήσει πλήρως το 20τομο λεξικό, το οποίο εκδόθηκε για τελευταία φορά σε έντυπη μορφή το 1989.

Αυτή την περίοδο συντάσσεται η επόμενη έκδοση, διαδικασία που θα διαρκέσει περίπου 10 χρόνια, κάτι που κάνει τους εκδότες του λεξικού να αμφιβάλλουν αν τότε θα υπάρχει ζήτηση για την έντυπη έκδοση. Έτσι, είναι πιθανό το λεξικό να κυκλοφορήσει μόνο σε ηλεκτρονική μορφή.

Τα δημοφιλέστερα αρκτικόλεξα και βραχυγραφίες του Ίντερνετ
(και η ελεύθερη απόδοσή τους στα Ελληνικά)

afk - away from keyboard (δεν είμαι στο πληκτρολόγιο)
asap - as soon as possible (το συντομότερο δυνατόν)
b4 - before (πριν)
btw - by the way (επί τη ευκαιρία)
cu - see you (τα λέμε)
fyi - for your information (αν θες να ξέρεις)
g2g - got to go (πρέπει να φύγω)
gl - good luck (καλή τύχη)
ic - I see (μάλιστα)
ik- I know (το ξέρω)
imho - in my humble opinion (Κατά την ταπεινή μου γνώμη)
j/k - just kidding (πλάκα κάνω)
K - ok (εντάξει)
l8r - later (τα λέμε αργότερα)
lol - laugh out loud (γελώ δυνατά)
lmao - laughing my ass out (γελλώ πολύ δυνατά)
nm - never mind (δεν πειράζει)
np - no problem (κανένα πρόβλημα)
omg - oh my God (Ω! Θεέ μου!)
plz - please (σε παρακαλώ)
ppl - people (άνθρωποι)
qt - cutie (ομορφούλα)
thx - thanks (σ' ευχαριστώ)
ttyl - talk to you later (τα λέμε αργότερα)
ty - thank you (σ' ευχαριστώ)
u2 - you too (κι εσύ επίσης)
w8 - wait (περίμενε)
y- why? (γιατί;)
-----

* - «Ω! Θεέ μου! Αρχίζει το αγαπημένο μου έργο».
- «Μάλιστα. Κανένα πρόβλημα».
- «Τα λέμε».
- «Εντάξει, τα λέμε αργότερα».

---

Πώς μαθαίνουν τη γλώσσα τα παιδιά

ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Δήμητρα Κατή

http://www.komvos.edu.gr/glwssa/odigos/thema_a3/a_3_thema.htm

Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν και πώς πλουτίζουν με τον χρόνο τις γλωσσικές τους ικανότητες; Το ερώτημα αυτό βρέθηκε, από το 1960 και μετά, στο επίκεντρο της προβληματικής των επιστημόνων της γλώσσας, οι οποίοι το απάντησαν διαφορετικά ανάλογα με τη θεωρία της γλώσσας που ασπάζονταν. Αποδεχόμενοι τη θεμελιακή υπόθεση της γλωσσολογίας (του κυρίαρχου ειδικότερα ρεύματος του στρουκτουραλισμού) ότι γλώσσα είναι ένας κώδικας σημείων, πολλοί στράφηκαν στο να περιγράψουν και να εξηγήσουν πώς μαθαίνει το παιδί αυτόν τον κώδικα. Πιο συγκεκριμένα, πώς αποκτά γνώση των τριών βασικών επιπέδων οργάνωσης του γλωσσικού συστήματος:
του φωνολογικού επιπέδου που αφορά την οργάνωση των ήχων,
του γραμματικού επιπέδου που αφορά τη σύνταξη και τις γραμματικές κλίσεις• τέλος,
του σημασιολογικού επιπέδου που αφορά την οργάνωση των νοημάτων σε συνθετικά λέξεων, λέξεις και προτάσεις.
Γενικό συμπέρασμα της σχετικής έρευνας ήταν ότι ο γλωσσικός κώδικας μαθαίνεται εκπληκτικά γρήγορα, δηλαδή πριν το τέλος της προσχολικής ηλικίας, χωρίς μάλιστα συστηματική διδασκαλία του εκ μέρους των ενηλίκων.

Πιο αναλυτικά, οι φωνολογικές αρχές μιας γλώσσας αποκτώνται νωρίς. Τα παιδιά αναγνωρίζουν τα φωνήματα της γλώσσας τους και τους δυνατούς συνδυασμούς τους πριν το τέλος του τρίτου χρόνου της ζωής, ενώ η άρθρωσή τους προσεγγίζει αυτή των ενηλίκων πριν το τέλος του πέμπτου χρόνου. Η ανάπτυξη γνώσεων για τη σημασιολογική οργάνωση της γλώσσας συνεχίζεται βέβαια σε όλη μας τη ζωή. Ακόμη και σε αυτό το επίπεδο, ωστόσο, τα παιδιά αποκτούν σχετικά νωρίς όχι μόνο ένα αξιοσημείωτο λεξιλόγιο αλλά και κανόνες παραγωγής λέξεων, όπως και κάποια γνώση των σχέσεων (αντίθεσης, ιεραρχίας κλπ.) ανάμεσα στις λέξεις. Το συμπέρασμα για την πρώιμη μάθηση του γλωσσικού κώδικα εντυπωσιάζει περισσότερο στο πεδίο της γραμματικής, το οποίο θεωρείται (από το κυρίαρχο θεωρητικό ρεύμα της γλωσσολογίας) πυρήνας του γλωσσικού κώδικα. Θεμελιώνεται καταρχήν στην παρατήρηση ότι τα παιδιά δεν παραβιάζουν βασικές γραμματικές αρχές στην ομιλία τους, όπως τον συντακτικό κανόνα της ελληνικής ότι το άρθρο προηγείται του ουσιαστικού. Τα γραμματικά λάθη αφορούν συνήθως κανόνες με εξαιρέσεις, όπως τον κανόνα κλίσης της ελληνικής σύμφωνα με τον οποίο οι παρελθοντικοί χρόνοι του ρήματος σχηματίζονται και με βάση την αύξηση ε-. Σημασία έχει ότι οι αποκλίσεις της ομιλίας των παιδιών από τη γραμματική νόρμα που ακούν, δεν είναι τυχαίες. Δείχνουν αντιθέτως ότι τα παιδιά έχουν ανακαλύψει στην ομιλία που ακούν τους γραμματικούς της κανόνες, τους οποίους εφαρμόζουν δημιουργικά στη δική τους ομιλία. Δεν αναπαράγουν λοιπόν παθητικά τις γλωσσικές εκφράσεις που ακούν, όπως φαίνεται κατεξοχήν από το ότι ομαλοποιούν τις ανωμαλίες της γραμματικής. 'Εχοντας λ.χ. ανακαλύψει τον κανόνα της παρελθοντικής αύξησης, τον χρησιμοποιούν και στα ανώμαλα ρήματα, στις εξαιρέσεις δηλαδή του κανόνα που παίρνουν αρχαΐζουσα αύξηση, σχηματίζοντας τύπους όπως έθελε αντί για ήθελε.

Τα ευρήματα για τις προχωρημένες γλωσσικές ικανότητες των παιδιών της προσχολικής ηλικίας, σε συνδυασμό με ορισμένες παραδοχές της γλωσσολογικής θεωρίας για το τί είναι γλώσσα, οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι η απόκτηση της ικανότητας λόγου από το παιδί είναι ένα δώρο της φύσης. Πιο συγκεκριμένα, το κυρίαρχο θεωρητικό ρεύμα της γλωσσολογίας (ο φορμαλιστικός στρουκτουραλισμός) διατείνεται ότι οι αρχές οργάνωσης του γλωσσικού κώδικα είναι αφηρημένες και διέπονται επίσης από μια ιδιαίτερη ενδογλωσσική λογική. 'Οσο κι αν οι ενήλικες τις κατέχουν, δεν τις συνειδητοποιούν και δεν μπορούν, κατά συνέπεια, να τις διδάξουν ρητά στα παιδιά. Το γεγονός επίσης ότι οι αρχές αυτές δεν επηρεάζονται από εξωγλωσσικούς παράγοντες όπως η αντίληψη, η νόηση, η πράξη και η κοινωνική οργάνωση, συνεπάγεται ότι τα παιδιά δεν μπορούν να στηριχτούν στα νοήματα και στις χρήσεις της γλώσσας για να ανακαλύψουν την αφηρημένη της δομή. Καθίσταται έτσι απαραίτητο να υποθέσουμε μια ιδιαίτερη βιολογική προικοδότησή τους για τη μάθηση της γλώσσας, τον λεγόμενο μηχανισμό απόκτησης της γλώσσας.

Διαφορετικές περιγραφές και ερμηνείες της γλωσσικής ανάπτυξης βασίστηκαν καταρχήν στην παραδοχή ότι η ικανότητα λόγου δεν περιορίζεται στη γνώση του γλωσσικού κώδικα. Απαρτίζεται, αντιθέτως, από ποικίλες ικανότητες, ορισμένες μόνο από τις οποίες αφορούν τη γνώση (της φωνολογικής, γραμματικής και σημασιολογικής οργάνωσης) του κώδικα, ενώ άλλες αφορούν την ικανότητα χρήσης του κώδικα σε ποικίλες επικοινωνιακές περιστάσεις για να εκπληρωθούν ποικίλοι σκοποί. Μάλιστα, αυτά τα δύο είδη ικανοτήτων δεν θεωρούνται πάντα ανεξάρτητα. Μια αποτελεσματική σε κάθε περίσταση και για κάθε σκοπό οργάνωση του λόγου δεν αφορά μόνο τη σύνταξη λέξεων σε προτάσεις αλλά και τη σύνθεση προτάσεων σε ευρύτερες μονάδες λόγου. Τα παιδιά δεν χρειάζεται συνεπώς να μάθουν μόνο πώς να παράγουν λέξεις και προτάσεις της γλώσσας τους αλλά και πώς να επιλέγουν τις κατάλληλες λέξεις και προτάσεις για να συγκροτήσουν ευρύτερες μονάδες λόγου, δηλαδή προφορικούς και γραπτούς μονολόγους και διαλόγους όλων των ειδών.

(Το κείμενο, όπως εύκολα διαπιστώνει κάποιος πηγαίνοντας στο Σύνδεσμο, έχει διασκευαστεί για διδακτικούς λόγους)

"Η παρδαλή λέξη": πολύτιμος βοηθός στην έρευνα των γεωγραφικών ιδιωμάτων και διαλέκτων

www.pardalilexi.gr

Οι εφημερίδες θα υπάρχουν γιατί υπάρχουν τα πρωινά της Κυριακής

Γιατί Διαβάζουμε Εφημερίδες;
enet.gr 15 Φεβ 10 - 20:14

 * Στο ερώτημα «γιατί ο κόσμος δεν διαβάζει πια εφημερίδες», θα είχα να αντιπροτείνω το «γιατί ο κόσμος συνεχίζει να διαβάζει εφημερίδες». Στο βαθμό που οι περισσότεροι μπορούν ανά πάσα στιγμή να έχουν πρόσβαση σε ό,τι πιο φρέσκο αφορά την είδηση, σε οποιαδήποτε ηλεκτρονική εφημερίδα, ενημερωτικό ιστό ή επίσημο πρακτορείο ειδήσεων, σε οποιαδήποτε γλώσσα και για οποιοδήποτε μέρος του κόσμου, πρόσβαση σε οποιοδήποτε ανάλυση ή άρθρο γνώμης γραμμένο από τον εγκυρότερο δημοσιογράφο έως τον πλέον σεβαστό καθηγητή πανεπιστημίου, μέσα από ημεδαπά ή δορυφορικά κανάλια και το internet, δεν είναι λογικό ν’ αναρωτηθούμε γιατί υπάρχει ακόμα κόσμος (και είναι πολύς), που συνεχίζει ν’ αγοράζει εφημερίδες, κι όταν μάλιστα αυτός ο κόσμος σαν σύνθεση δεν είναι και πολύ διαφορετικός απ’ αυτόν που είναι εξοικειωμένος με τα ηλεκτρονικά μέσα;  

Διάλογος: Συζήτηση: Διάφοροι τύποι

Θέμα: Διάφοροι τύποι συζήτησης Έκφραση-Έκθεση Α' Λυκείου Ένότητα "Ο λόγος" Διδακτική δοκιμή
Α.Αυδή
α. Παρουσίαση Η πρόταση στη διδακτική αυτή δοκιμή, παρότι αφορμάται από το κεφάλαιο "Διάλογος", που περιλαμβάνεται στην ενότητα "Ο Λόγος" στο βιβλίο της Α' Λυκείου, έχει γενικότερο χαρακτήρα. Αφορά τους διάφορους τύπους συζήτησης που μπορεί να οργανώσει ο καθηγητής, όταν το κρίνει σκόπιμο, διδάσκοντας οποιαδήποτε ενότητα των βιβλίων "Έκφραση-Έκθεση". Στην πρόταση αναλύονται οι στόχοι και η χρησιμότητα του κάθε τύπου συζήτησης και δίνονται ενδεικτικά παραδείγματα. β. Διδακτική πρόταση Στόχοι : Ο γενικός στόχος είναι να αναπτύξει ο μαθητής την ικανότητά του στον προφορικό λόγο, δηλαδή να αναπτύξει τις δεξιότητες "ακούω" και "μιλώ", προκειμένου να αντιμετωπίζει με αποτελεσματικό τρόπο τις διάφορες περιστάσεις προφορικής επικοινωνίας.